آرتروزشانه به معنای التهاب یک یا چند مفصل است که معمولاً باعث درد و سفتی درشانه میشود و انجام کارهایی مانند بلندکردن دست، شانهکردن مو یا سایر کارها را دشوار میکند. این التهاب باعث ازبینرفتن غضروف میشود. غضروف پوشش نرم مفاصل است و حرکت روان و کامل آنها را ممکن میسازد.
اگرچه هیچ روش پیشبینیشدهای برای بازسازی غضروف و درمان قطعی آرتروزشانه وجود ندارد، اما در حال حاضر گزینههای درمانی مختلفی در دسترس است که در ادامه آنها را بیان میکنیم. با استفاده از این روشها، اکثر افراد مبتلا به آرتروز میتوانند درد خود را مدیریت کرده و در انجام فعالیتهای روزانه خود مشکلی نداشته باشند.
بیشتر بخوانید: لابروم شانه
علائم آرتروز دست و شانه
علائم آرتروز دست و شانه از فردی به فرد دیگر متفاوت است، اما اصلیترین نشانهها و علائم این عارضه شامل موارد زیر است:
- درد در مفصل شانه: این مورد شایعترین علامت برای آرتروز مفصل شانه است. در ابتدا ممکن است فقط هنگام فعالیت احساس درد کنید. در مراحل بعدی بیماری، ممکن است در هر زمانی از روز، با یا بدون حرکت دست، درد را بفهمید. درد ممکن است با بلندکردن اجسام سنگین یا بعد از ورزش بدتر شود. در صورت شدید بودن آرتروز، درد ممکن است به بازو و حتی آرنج یا مچ دست نیز گسترش یابد
- سفتی و کاهش دامنه حرکتی: ممکن است درشانه خود احساس سفتی کنید و دامنه حرکتی خود را از دست دهید. این علائم متاسفانه در اکثر مواقع انجام کارهای روزمره مانند لباس پوشیدن، حمام کردن، رانندگی یا انجام سایر کارهای خانه را دشوار میکنند
- صدای خرچخرچ، کلیک، تقتق یا ترق در مفصلشانه: از بینرفتن غضروف و ناهموارشدن سطح مفصل باعث ایجاد این صداها میشود. این صداها معمولا با درد یا بدون درد هستند
- مشکلات خواب: چه آرتروز خفیف شانه داشته باشید چه به حالت شدید آن مبتلا باشید، پیداکردن وضعیت خواب راحت، دشوار میشود، زیرا هرگونه حرکت شانه ممکن است باعث درد شود. اگر به پشت میخوابید، قراردادن یک بالش زیر آرنج سمت آسیبدیده میتواند به حمایت بیشتر ازشانه کمک کند و فشار را از روی ساختارهای مفصل بردارد. برای برخی افراد، خوابیدن روی صندلی راحتی در شب تسکیندهنده درد است
علل بروز آرتروز شانه
آرتروزشانه یا استئوآرتریتشانه زمانی رخ میدهد که غضروف مفصلشانه به تدریج تحلیل رفته و دچار آسیبدیدگی شود. این غضروف به عنوان یک لایه محافظ، مفصل را از سایش و اصطکاک محافظت میکند. علل اصلی بروز آرتروزشانه شامل افزایش سن، استفاده مکرر و شدید از مفصل و آسیبهای قبلی بهشانه است. با افزایش سن، غضروفهای مفاصل بهطور طبیعی تحلیل میروند و این باعث میشود که احتمال بروز آرتروز افزایش یابد. همچنین افرادی که در گذشته آسیبهای شدید یا شکستگیهایشانه داشتهاند، بیشتر در معرض ابتلا به این بیماری قرار دارند.
از دیگر علل آرتروزشانه میتوان به عوامل ژنتیکی و سبک زندگی نادرست اشاره کرد. افرادی که سابقه خانوادگی آرتروز دارند، احتمالا به این بیماری بیشتر از سایر افراد مبتلا میشوند. همچنین فعالیتهای مکرر و فشارآور مانند وزنهبرداری یا شغلهایی که نیاز به حرکتهای تکراری دارند نیز در فرسایش غضروفها و بروز آرتروز موثر هستند. عواملی مانند چاقی و استفاده نادرست از مفاصل هم به افزایش فشار برشانهها کمک کرده و روند تحلیل رفتن غضروفها را تسریع میکند.
بیشتر بخوانید: آناتومی شانه
روش های درمان قطعی آرتروز شانه
درمان آرتروز شانه شامل مراقبتهای خانگی و تغییرات سبک زندگی، داروها و در نهایت جراحی است. در ادامه انواع روشهای درمانی را شرح میدهیم.
مراقبت های خانگی و تغییرات سبک زندگی
درمان آرتروزشانه معمولاً با روشهای غیرجراحی و مراقبتهای خانگی و تغییرات سبک زندگی آغاز میشود. این روشها به حفظ حرکتشانه و کاهش درد کمک میکنند. این درمانها شامل موارد زیر است:
- تمرینات شانه: تمرینات کششی به بهبود یا حفظ دامنه حرکتی کمک میکنند. همچنین ممکن است پزشک شما را به یک فیزیوتراپیست معرفی کند
- تغییرات فعالیت و سبک زندگی: شما باید فعالیتهای روزمره (مانند بلند کردناشیای سنگین) یا فعالیتهای ورزشی که باعث دردشانه میشوند را کاهش دهید یا از انجام آنها اجتناب کنید
- یخ و گرما: استفاده از یخ یا گرمای مرطوب (هرکدام که بهتر باشد) به کاهش التهاب و تسکین درد کمک میکند. اگر از یخ استفاده میکنید، یک پک یخ را رویشانه خود قرار دهید. میتوانید از پک سرد به مدت ۲۰ دقیقه در هر نوبت و چند بار در روز در صورت نیاز بهره ببرید
برای درمان آرتروز شان با اولتراسوند تراپی کلیک کنید.
دارو درمانی
داروها به تسکین درد و کاهش التهاب کمک میکنند. داروهای مناسب برای درمان این بیماری عبارتاند از:
- داروهای بدون نسخه: برای تسکین موقت درد، گزینههای رایج شامل استأمینوفن یا داروهای ضدالتهابی غیراستروئیدی (NSAIDs) مانند ایبوپروفن یا ناپروکسن (Aleve®) هستند. تنها دوز پیشنهادی روی برچسب محصول یا توسط پزشک خود را مصرف کنید؛ زیرا مصرف دوزهای بالا یا استفاده طولانیمدت ممکن است باعث تحریک معده یا مشکلات کبدی یا کلیوی شود. اگر دچار عوارض جانبی شدید، بلافاصله با پزشک خود تماس بگیرید. اگر به داروی قویتر یا طولانیمدتتری نیاز دارید، با پزشک خود مشورت کنید
- تزریقات: گزینه رایج، تزریق یک کورتیکواستروئید است. پزشک دارو را به فضای مفصلشانه تزریق میکند. کورتیزون با کاهش التهاب در مفصل، درد را تسکین میدهد. از آنجایی که تأثیر آن چند ماه طول میکشد، احتمال دارد چندین تزریق در طول سال نیاز داشته باشید.
بیشتر بخوانید: پی آر پی شانه چیست؟
جراحی شانه
اگر روشهای دیگر درمان درد شما را تسکین ندهد و آرتروز شما بدتر شود، در این صورت پزشک جراحی را پیشنهاد میدهد. روشهای جراحی شامل موارد زیر است:
- جراحی تعویض کامل شانه: در این جراحی، قسمتهای آسیبدیده استخوانهای مفصلشانه با قطعات پلاستیکی و فلزی جایگزین میشوند. جراح قسمتی از «توپ» سر استخوان بازو را برداشته و با یک سر فلزی جدید که به یک ساقه فلزی متصل است جایگزین میکند که داخل استخوان بازو قرار میگیرد. یک سوکت پلاستیکی صاف سوکتشانه را میپوشاند
- جراحی تعویض معکوس کامل شانه: در این جراحی، جراح محل توپ و سوکت را معکوس میکند. یک سر فلزی به تیغه شانه متصل شده و یک سوکت به استخوان بازو متصل میشود
- دبریدمان شانه با آرتروسکوپی: در این جراحی، ابزارهای کوچک و یک دوربین از طریق برشهای کوچک درشانه وارد میشوند. جراح قطعات شل شده غضروف آسیبدیده را از مفصلشانه خارج میکند. همچنین ممکن است در صورت وجود، برآمدگیهای استخوانی را تراش دهد. اگرچه این روش آرتروز را متوقف نمیکند، اما میتواند درد را تسکین دهد
- آرتروپلاستی ریسکشنی: این روش رایجترین نوع جراحی برای آرتروز در مفصل آکرومیوکلاویکولار (AC) است. در این جراحی، پزشک مقدار کمی از استخوان انتهای ترقوه را برمیدارد و فضای بین ترقوه و تیغه شانه با بافت زخم پر میشود.
بیشتر بخوانید: پارگی تاندون شانه
چگونه از بروز آرتروز شانه جلوگیری کنیم؟
ورزش منظم میتواند مفاصل شانه را فعال نگه داشته و تاثیر زیادی در کاهش درد و بهبود دامنه حرکتی این ناحیه داشته باشد. با این حال، باید با دقت ورزش کرد تا از آسیب به مفاصل یا بافتهای اطراف جلوگیری شود. شما میتوانید با انجام اقدامات زیر خطر ابتلا به آرتروز را کاهش دهید:
-
- پرهیز از مصرف محصولات تنباکو
- انجام تمرینات با ضربه کم و بدون فشار به وزن بدن
- حفظ وزن سالم
- کاهش خطر آسیب به مفاصل
حتما بخوانید: غذاهای مضر برای آرتروز
انواع بیماری آرتروز شانه
به طور کلی آرتروزشانه به چند نوع مختلف تقسیم میشود که هر یک از آنها علل و خصوصیات خاص خود را دارند از جمله:
- استئوآرتریت (آرتروز فرسایشی): این نوع آرتروز، رایجترین نوع آرتروزشانه است و بیشتر به دلیل سایش و تحلیل رفتن تدریجی غضروف مفصل ایجاد میشود. استئوآرتریت معمولاً با افزایش سن ظاهر شده و باعث درد، التهاب و کاهش حرکت مفصلشانه میشود. این نوع آرتروز به آرامی پیشرفت میکند و معمولاً با فعالیتهایی که بهشانه فشار میآورند شدت مییابد
- آرتروز روماتوئید: این نوع آرتروز یک بیماری خودایمنی است که در آن سیستم ایمنی بدن به اشتباه به بافتهای مفصل حمله میکند و باعث التهاب مفاصلشانه و سایر نقاط بدن میشود. آرتروز روماتوئید میتواند باعث آسیب شدید به غضروف و استخوانهای مفصلشانه شود و معمولاً در هر دوشانه به طور همزمان بروز میکند
- آرتروز پس از آسیب (Post-traumatic Arthritis): این نوع آرتروز پس از آسیبدیدگیهای قبلیشانه مانند شکستگی، دررفتگی یا آسیبهای دیگر ایجاد میشود. حتی پس از بهبودی آسیب، ممکن است مفصل بهطور کامل به حالت طبیعی بازنگردد و این باعث تخریب تدریجی غضروف و ایجاد آرتروز شود
- آرتروز ناشی از نکروز آواسکولار: این آرتروز به دلیل کاهش یا قطع جریان خون به بخشی از استخوانشانه ایجاد میشود. وقتی خونرسانی به استخوان قطع شود، بافت استخوانی میتواند تخریب شود. این مسأله به مرور زمان فرسایش مفصل و بروز آرتروز را به همراه دارد
جمعبندی
همان طور که در طول این مقاله توضیح دادیم، آرتروز مفصل شانه یک بیماری مزمن است که به دلیل فرسایش غضروف مفصل یا عوامل خودایمنی، آسیبدیدگیهای قبلی و یا کاهش خونرسانی به مفصل ایجاد میشود. این بیماری میتواند به درد، التهاب و کاهش دامنه حرکتیشانه منجر شود و کیفیت زندگی فرد را تحت تأثیر قرار دهد. درمانهای مختلفی برای آرتروزشانه وجود دارد که از تغییرات سبک زندگی و فیزیوتراپی تا استفاده از داروها و جراحی متغیر است. با تشخیص زودهنگام و مدیریت و درمان مناسب، توسط دکتر فوق تخصص شانه میتوان از پیشرفت بیماری کاسته و علائم آن را کنترل کرد، اما در موارد شدید ممکن است جراحی تنها راهحل مؤثر باشد.
سوالات متداول
چگونه میتوان از آرتروز شانه پیشگیری کرد؟
برای پیشگیری از آرتروزشانه، انجام تمرینات منظم تقویتی و کششی، اجتناب از حرکات تکراری و سنگین، حفظ وزن مناسب و مراقبت از مفاصل در برابر آسیبهای احتمالی ضروری است. همچنین رعایت سبک زندگی سالم و مراقبتهای درست از مفاصل نیز میتواند به درمان آن کمک کند.
مفصل هایی که تحت تاثیر آرتروز قرار میگیرند کداماند؟
آرتروز احتمالا مفاصل مختلف بدن از جمله زانوها، لگن، ستون فقرات، دستها و شانهها را تحت تأثیر قرار دهد. این بیماری بیشتر در مفاصلی که وزن بدن را تحمل میکنند یا تحت فشار مکرر هستند، مانند زانو و لگن، دیده میشود.
