ازآنجاییکه مفصل زانو یکی از فعالترین مفاصل در بدن محسوب میشود، میتواند مستعد درد باشد. در بیشتر اوقات، درد پشت زانو خطرناک نیست و با روشهای درمانی خانگی بهبود مییابد؛ ولی، در برخی اوقات، این علامت نشاندهنده آسیب زانو یا مشکلاتی در آن است. در ادامه این مطلب از سایت بهامین عطار، توضیح میدهیم که درد پشت زانو از چیست و به نحوه تشخیص و روشهای درمان آن میپردازیم. همچنین به چند سؤال متداول درباره درد در این بخش از زانو پاسخ میدهیم.
علت درد پشت زانو چیست
در بیشتر اوقات، مشکلات کوچکی مانند کشیدگی عضلات علت درد پشت زانو هستند. برخی از مشکلات و بیماریهایی که میتوانند باعث ایجاد درد در این بخش از زانو شوند، عبارتاند از:
- استفاده بیش از حد از عضلات: اگر عضلات بیشتر از همیشه کار کنند، قویتر و انعطافپذیرتر میشوند؛ ولی، در برخی اوقات، ممکن است با مشکلاتی روبهرو شوند. کشیدگی عضلات همسترینگ، ساق پا و عضله کوچکی به نام عضله پوپلیتئوس میتواند منجر به ایجاد درد در پشت زانو شود
- زانوی دونده: سندرم درد پاتلوفمورال یا زانوی دونده، یکی از شایعترین آسیبهای ناشی از استفاده بیش از حد از عضلات به شمار میرود. درد در پشت یا اطراف کشکک زانو از علائم این سندرم است که با حرکت یا نشستن طولانیمدت بدتر میشود.
- گرفتگی پا: گرفتگی پا به انقباض غیرارادی و ناگهانی عضلات گفته میشود که معمولا در عضلات ساق پا رخ میدهد. این گرفتگیها میتوانند درد و ناراحتی شدیدی را ایجاد کنند و اغلب منجر به سفتی عضلات پا میشوند. گرفتگیهای پا معمولا باعث ایجاد درد در پشت زانو نمیشوند؛ ولی، در برخی موارد، انقباضات عضلانی شدید و درد ناشی از این گرفتگیها میتوانند باعث افزایش فشار روی ساختارهای اطراف مفصل زانو شوند و بهتبع آن، فرد را دچار درد در این بخش از زانو کنند.
- آسیبهای رباط: رباطها بافتهای فیبری ضخیمی هستند که استخوانهای شما را به یکدیگر متصل میکنند. آسیب رباط صلیبی خلفی میتواند دلیل درد پشت زانو باشد.
- آرتروز: غضروف زانو با افزایش سن تغییر میکند و میتواند باعث ایجاد درد و سفتی شود. تحقیقی نشان داد که آرتروز نیز میتواند علت درد در این بخش از زانو باشد.
- پارگی مینیسک: مینیسک غضروفی به شکل حرف انگلیسی C در زانو است. دو عدد مینیسک در هر زانو وجود دارد. پارگی مینیسک میتواند ناشی از آسیب یا تغییرات مرتبط با افزایش سن باشد. زمانی که این غضروف پاره شود، میتواند علائمی مانند درد، سفتی یا قفل شدن زانو را ایجاد کند.
- بورسیت: زمانی که بورسهای زانو تحریک یا ملتهب شوند، گفته میشود که فرد دچار بورسیت زانو شده است. بورسها کیسههای پر از مایع هستند که اصطکاک را همانند بالشهای کوچکی کاهش میدهند و به شما کمک میکنند زانوهای خود را خم و صاف کنید. بورسیت زانو میتواند باعث ایجاد درد و کاهش دامنه حرکتی شود و در برخی اوقات، ناشی از بیماریهای التهابی مانند آرتریت روماتوئید و نقرس باشد.
- کیست بیکر: اگر تورمی در زانو وجود داشته باشد، ممکن است جمع شود و کیستی پر از مایع را ایجاد کند. اگر برآمدگی کوچکی را در پشت زانوی خود احساس میکنید که باعث ایجاد ناراحتی میشود، ممکن است دچار این نوع کیست شده باشید. کیست بیکر شایع است و اغلب زمانی که فرد دچار بیماریهای دیگری مانند آرتروز باشد، رخ میدهد.
- تاندونیت کشکک زانو: تاندونیت کشکک زانو با نام زانوی جامپر (پرشکننده) نیز شناخته میشود. تاندون کشکک زانو، کشکک زانو را به استخوان درشتنی متصل میکند. زانوی جامپر به التهاب این تاندون گفته میشود و میتواند باعث ایجاد درد در زانو شود. این تاندونیت معمولا ناشی از واردشدن فشار مکرر به زانو یا استفاده بیش از اندازه از زانو است و اغلب در افرادی که فعالیتهایی مانند پریدن یا دویدن را انجام میدهند، شایعتر است.
- آسیب همسترینگ: آسیبهای همسترینگ یا تاندونیت عضله دوسر فموریس به کشیدگی یا پارگی عضلات یا تاندونهای گروه همسترینگ که در پشت ران واقع شدهاند، گفته میشود. این آسیبها اغلب در طول فعالیتهایی که شامل دویدن، پریدن یا افزایش یا کاهش سرعت ناگهانی هستند، رخ میدهند. افرادی که دچار این آسیبها میشوند، ممکن است الگوهای راهرفتن و حرکت خود را برای کاهش درد تغییر دهند. این تغییر منجر به افزایش فشار روی ساختارهای اطراف مفصل و بهتبع آن، ایجاد درد در بخش پشتی زانو میشود.
- کندرومالاسی: کندرومالاسی یا نرمی کشکک زانو باعث نرمشدن و تخریب غضروف در بخش زیرین کشکک زانو میشود. تغییر بیومکانیک، التهاب و تحریک ناشی از این بیماری میتوانند ساختارهای پشت زانو را حساس کنند و باعث ایجاد درد در این بخش شوند
- ترومبوز ورید عمقی (DVT): ترومبوز ورید عمقی، به تشکیل لخته خون در ورید عمقی بخشهای مختلف بدن مانند پا گفته میشود. این اختلال قلبی عروقی میتواند علت درد در پشت زانو باشد و باعث ایجاد علائم دیگری مانند تورم پا و فشردگی ساختارهای اطراف مانند اعصاب شود. اگر اقدامی برای درمان این اختلال انجام نشود، لخته خون ممکن است به ریهها برود و باعث آمبولی ریه شود.
- عفونت: عفونت در مفصل زانو یا بافتهای اطراف میتواند علت درد در بخش خلفی زانو باشد. عفونتهای باکتریایی، ویروسی و قارچی میتوانند منجر به التهاب، تورم و ناراحتی شوند. نحوه درمان عفونت به نوع و شدت آن بستگی دارد و ممکن است شامل آنتیبیوتیکها، داروهای ضدویروسی و جراحی باشد. تشخیص و درمان زودهنگام عفونتها برای جلوگیری از عوارض ضروری هستند.
- گشاد شدن سرخرگ پشت زانو: آنوریسم پشت زانو، یک اختلال در سرخرگ پشت زانو است که در آن دیواره سرخرگ ضعیف شده و خاصیت کشسانی خود را از دست میدهد. این امر باعث میشود سرخرگ به شکل دوکی تغییر پیدا کند. این مشکل معمولاً در افراد مسن مشاهده میشود و علت آن، کاهش خاصیت کشسانی و مقاومت سرخرگها به دلیل افزایش سن است.
بیشتر بخوانید: علت درد ساق پا
علائم درد پشت زانو چیست؟
درد پشت زانو معمولاً با علائم دیگری همراه است که به علت اصلی آن، مانند یک بیماری، اختلال یا مشکل خاص بستگی دارد. علائم میتوانند شامل تورم، التهاب، قرمزی و همچنین درد باشند. اگر همراه با درد پشت زانو، علائم دیگری را تجربه میکنید، حتما این موارد را با پزشک زانو درد خود در میان بگذارید. این اطلاعات میتواند در تشخیص دقیقتر به پزشک کمک کند.
همچنین درد زانو میتواند با علائم زیر بروز کند:
- عدم توانایی در تحمل وزن روی زانو
- گرفتگی و خشکی در مفصل
- احساس ناخوشایند هنگام صاف کردن پا
- کاهش میزان حرکت و دامنه حرکتی مفصل زانو
- تورم و التهاب در ناحیه زانو
حتما بخوانید : آرتروز زانو
نحوه تشخیص درد پشت زانو
اگر دچار درد پشت زانو هستید، حتما برای تشخیص علت آن به مطب پزشک مراجعه کنید. ازآنجاییکه بیماریهای خطرناکی مانند ترومبوز ورید عمقی و عفونتها میتوانند باعث ایجاد این درد شوند، مراجعه به پزشک بسیار مهم است. اگر علائمی مانند درد، تب، تورم یا قرمزی در پا را مشاهده میکنید یا سابقه لخته خون دارید، هر چه زودتر برای تشخیص علت این علائم به پزشک مراجعه کنید.
پزشک برای تشخیص علت درد ابتدا زانوی شما را معاینه میکند و سپس سؤالاتی درباره علائم و سوابق پزشکی شما میپرسد؛ برای مثال، پزشک ممکن است سؤالات زیر را از شما بپرسد:
- چقدر فعال هستید؟
- چه زمانی درد زانو شروع شده است و در آن زمان در حال انجام چه کاری بودید؟
- آیا فکر میکنید آسیبها یا فعالیتها باعث ایجاد این علائم شدهاند؟
- آیا این درد را در همه ساعات روز تجربه میکنید و چه کارهایی باعث میشوند درد شما بهتر یا بدتر شود؟
اگر علائم کیست بیکر را داشته باشید، پزشک ممکن است سونوگرافی را تجویز کند. همچنین اگر علائم آسیب رباط را تجربه میکنید، پزشک ممکن است برای تشخیص آن به آزمایش اشعه ایکس یا امآرآی نیاز داشته باشد. در ادامه، توضیحاتی درباره هر یک از آزمایشهایی که پزشک ممکن است تجویز کند، ارائه میدهیم:
- آزمایش اشعه ایکس: در این آزمایش، از پرتوهای انرژی مغناطیسی نامرئی برای ایجاد تصاویری از استخوان و بافتهای زانو و بخشهای دیگر بدن استفاده میشود
- امآرآی: در این آزمایش، از آهنربا، امواج رادیویی و رایانه برای تشخیص آسیبها یا بیماریهای بدن استفاده میشود
- سیتیاسکن: این آزمایش که با نام توموگرافی کامپیوتری نیز شناخته میشود، تصاویری با جزئیات بسیار دقیق از استخوانها، عضلات و اندامها ایجاد میکند
- آرتروسکوپی: در این روش تشخیصی، لوله کوچکی از طریق برش کوچکی به مفصل وارد میشود تا تصاویری را از داخل مفصل برای کمک به تعیین منبع درد بسازد
- اسکن استخوان رادیونوکلاید: در این روش تشخیصی، مقدار کمی از مواد رادیواکتیو به جریان خون تزریق و سپس از اسکنری برای مشاهده جریان خون و تعیین منبع درد استفاده میشود
حتما بخوانید: همارتروز زانو
مراقبت های لازم درد پشت زانو
مراقبتهای لازم درد پشت زانو به علت آن بستگی دارند؛ بنابراین، تنها پزشک میتواند در این باره به شما کمک کند. اگر فکر میکنید که درد زانو ناشی از آسیب است، حتما نکات زیر را رعایت کنید:
- از گرما اجتناب کنید: از حمامکردن با آب گرم یا رفتن به سونا خودداری کنید. همچنین از پدهای گرمایی استفاده نکنید و زانوی خود را مالش ندهید
- از مصرف الکل خودداری کنید: الکل میتواند باعث کاهش سرعت بهبودی شود و علائم شما را مخفی کند. همچنین میتواند خطر آسیب دوباره را افزایش دهد
- ندوید: از دویدن یا انجام فعالیت ورزشی دیگر خودداری کنید
- ماساژ ندهید: ماساژ زانو ممکن است باعث ایجاد تورم یا آسیب بیشتر شود؛ بنابراین، از انجام این کار به مدت ۱ الی ۲ روز خودداری کنید و در اولین فرصت به مطب پزشک معتبری بروید
راه های درمان درد پشت زانو
زانودرد اغلب خودبهخود یا با روشهایی مانند تمرین، حرکت و فیزیوتراپی بهبود مییابد. روشهای درمان درد پشت زانو عبارتاند از:
- داروها: داروهایی مانند ایبوپروفن، ناپروکسن و استامینوفن میتوانند به بهبود درد بخش خلفی زانو کمک کنند. از مصرف داروهای ذکرشده بدون مشورت با پزشک خودداری کنید. به مطب پزشک معتبری مراجعه کنید تا داروهای مسکن مناسبی را با توجه به سوابق پزشکی و علت درد شما تجویز کند
- فیزیوتراپی: متخصص فیزیوتراپی میتواند تمریناتی را برای بهبود قدرت، انعطافپذیری و تحرک به شما آموزش دهد. تمرینات فیزیوتراپی معمولا بخشهای آسیبدیده (مانند زانو) و ساختارهای بالا و پایین آنها (مانند لگن و مچ پا) را هدف قرار میدهند
- جراحی: برخی از آسیبهای شدید مانند آسیب رباط صلیبی قدامی یا پارگی مینیسک ممکن است به جراحی نیاز داشته باشند
درمان خانگی درد پشت زانو
روشهای درمان خانگی درد پشت زانو عبارتاند از:
- تغییر فعالیتها: اگر دچار زانودرد حاد شدهاید، از انداختن وزن خود روی زانو یا حرکت بیش از حد لازم خودداری کنید و از عصا کمک بگیرید؛ ولی، به خاطر داشته باشید که حرکت اغلب بیشتر از استراحت میتواند به ترمیم کمک کند. پزشکان عقیده دارند که حرکت فیزیکی میتواند به ترمیم مفصل زانو کمک کند؛ بنابراین، اگر دردتان حاد نیست، سعی کنید که فعالیتهای روزمره خود را انجام دهید
- قراردادن پای آسیبدیده در سطحی بالاتر از قلب: شما میتوانید این کار را با استفاده از بالش انجام دهید
- استفاده از باندهای کشی الاستیکی: این باندها نباید بسیار محکم باشند. اگر از باندهای بسیار محکم استفاده کنید، ممکن است آسیب بیشتری به زانو و پای شما وارد شود
- گرمادرمانی یا سرمادرمانی: بستههای یخ را به مدت ۲۰ دقیقه چند بار در روز روی زانوی خود بگذارید تا ناراحتی و تورم را کاهش دهید. یخ گزینه بهتری برای آسیبهای حاد است
بیشتر بخوانید: ایمپلنت زانو چیست؟
چه زمانی برای درد پشت زانو به پزشک مراجعه کنیم؟
اگر علائم زیر را مشاهده میکنید، هر چه زودتر به پزشک معتبری مانند دکتر بهامین عطار مراجعه کنید:
- ناتوانی در خمکردن زانو در همه ساعات روز
- قفلشدن زانو
- درد شدید در زانو
- زمانی که میایستید یا پای خود را حرکت میدهید، احساس میکنید ممکن است به زمین بخورید
- میلنگید یا نمیتوانید همانند روزهای گذشته بهخوبی راه بروید
- تورم در اطراف زانو
- دردی که با روشهای درمان خانگی بهبود نمییابد
جمعبندی
درد پشت زانو میتواند بهصورت قابل توجهی روی فعالیتهای روزمره و کیفیت زندگی تأثیر بگذارد. درک دلایل احتمالی و روشهای درمانی برای مدیریت مؤثر این درد حیاتی است؛ بنابراین، ما در این مطلب، توضیح دادیم که درد پشت زانو نشانه چیست و شما را با نحوه تشخیص و روشهای درمانی آن آشنا کردیم.
اگر دچار این درد هستید، هر چه زودتر به مطب پزشکان معتبری مانند دکتر بهامین عطار مراجعه کنید تا مشکل یا بیماری ایجادکننده آن را تشخیص دهند و بهترین روشهای درمانی را برای کاهش ناراحتی و بهبود سلامت زانو برای شما تجویز کنند. با تشخیص و درمان زودهنگام این درد، میتوانید زودتر با آن خداحافظی کنید و دوباره فعالیتهای روزمره یا ورزشهای مورد علاقه خود را بدون درد انجام دهید.
سوالات متداول
آیا تمرینات ورزشی می تواند به کاهش درد پشت زانو کمک کند؟
بله، تمرینات ورزشی میتوانند درد بخشهای مختلف زانو را کاهش دهند؛ ولی، پیش از امتحانکردن هر گونه تمرین ورزشی، با پزشک یا متخصص فیزیوتراپی مشورت کنید؛ زیرا، برخی از تمرینات ورزشی ممکن است باعث افزایش درد زانوی شما شوند.
آیا استفاده از یخ یا گرما برای درد پشت زانو مؤثر است؟
بله. گرمادرمانی و سرمادرمانی میتوانند به کاهش این درد کمک کنند؛ ولی، اگر فکر میکنید که درد زانوی شما ناشی از آسیب است، از قراردادن پدهای گرمایی روی زانوی خود خودداری کنید و به مطب پزشک معتبری بروید.
در زمان تشدید درد پشت زانو چه اقداماتی باید کرد؟
اگر درد پشت زانو بدتر شده است و با روشهای خانگی بهبود نمییابد، بهترین کار این است که به پزشک معتبری مانند دکتر بهامین عطار مراجعه کنید.
چرا بعد از نشستن طولانی مدت، درد پشت زانو بیشتر میشود؟
نشستن طولانیمدت میتواند فشار زیادی به عضلات و مفصل زانو وارد کند. همچنین، حرکت نکردن باعث سفت شدن عضلات و مفصلها شده که میتواند درد را تشدید کند.
آیا درد پشت زانو میتواند از ناحیه کمر ناشی شود؟
بله، مشکلات کمر میتوانند به زانوها منتقل شوند. مشکلات دیسک کمر یا فشار روی اعصاب ممکن است به درد در پشت زانو منجر شود.
