افتادگی لگن (POP) نام اختلالی است که در آن ماهیچهها، رباطها و بافتهایی که از لگن حمایت و نگهداری میکنند براثر عوامل مختلفی برای نگهداشتن اندامها در جای خود بسیار ضعیف میشوند. به تعبیر دیگر عضلات کف لگن مانند یک بافت قوی و محکم هستند که از اندامهایی مانند واژن، رحم، مثانه و راستروده نگهداری میکنند، هرگونه ضعف در ماهیچههای لگن میتواند عارضههای مختلفی را برای فرد ایجاد کند.
بهطورکلی افتادگی ناحیه لگن دارای انواع مختلفی است و ضعف در این عضله میتواند بهصورت خفیف یا حاد باشد که خوشبختانه هر نوع آن قابلدرمان است. اگرچه POP در بانوان به بیشتر شایع است، اما این بیماری در آقایان هم به نسبت کم رخ میدهد، این عارضه در آقایان میتواند با افتادگی مثانه و رکتوم همراه باشد.
باتوجهبه تغییر سبک زندگی آنچه امروز بیش از گذشته مشاهده میشود، بیماری ضعف عضلات ناحیه است که باید در خصوص آن شناخت و اطلاعات کافی داشت. از این روی در این مقاله از سایت دکتر عطار ضمن پاسخ به سؤال افتادگی لگن چیست ، اطلاعات جامعی را در حوزه علائم این بیماری و نحوه درمان آن در اختیار شما مخاطب گرامی قرار میدهیم، لطفا تا انتهای این مقاله با ما همراه باشید.
افتادگی لگن چیست؟
در ناحیه کف لگن گروهی از عضلات و بافتها وجود دارند که نقش حیاتی در نگهداری و قرارگیری درست اندامهایی مانند مثانه، رحم، واژن، روده کوچک و روده بزرگ دارند. زمانی که این عضلات و بافتها دچار ضعف یا آسیب شوند، نمیتوانند به خوبی از اندامها حمایت کنند. پرولاپس لگن به افتادگی یکی از این اندامها به سمت پایین اشاره دارد. این مشکل بیشتر پس از زایمان مشاهده میشود و با بالا رفتن سن، خطر بروز آن نیز افزایش مییابد. اگرچه این اختلال ممکن است در هر دو جنس ایجاد شود، اما احتمال وقوع آن در زنان به مراتب بیشتر است.
انواع افتادگی لگن
افتادگی لگن یا
پرولاپس لگن میتواند انواع مختلفی داشته باشد و با توجه به اینکه کدام یک از اعضای کف لگن تحت تاثیر قرار میگیرد، علائم خاصی در بیمار نمایان میشود. در اینجا با چهار نوع رایج پرولاپس لگن آشنا خواهید شد:
پرولاپس قدامی: این حالت زمانی رخ میدهد که مثانه به سمت دیواره جلویی واژن برآمده میشود.
پرولاپس رحم: در این نوع، رحم به سمت واژن برآمده یا به داخل آن آویزان میشود.
پرولاپس دیواره خلفی: در این وضعیت، روده به سمت جلو در دیواره پشتی واژن برآمده میشود.
افتادگی بالای واژن: این نوع پرولاپس معمولاً در زنانی رخ میدهد که رحم خود را برداشتهاند.
علائم افتادگی لگن
اگرچه در برخی مواقع افتادگی لگن زنان بدون علامت است؛ اما در اغلب مواقع بیماران با علائمی نظیر درد در حین رابطه جنسی، احساس درد در ناحیه واژن، کمردرد و… به بهترین دکتر لگن مراجعه میکنند. باتوجهبه اینکه علائم بیماری افتادگی لگن میتواند با بسیاری از بیماریهای دیگر مشترک باشد، پس برای شناخت علائم این بیماری باید دلایل و نشانههای دیگری را نیز بررسی کرد. ازاینروی در ادامه این بخش مهمترین علائم افتادگی لگن را گردآوری کردهایم.
- دیدن یا احساس برآمدگی بافت در دهانه واژن یا خارج از آن
- احساس فشار، سنگینی و یا درد در ناحیه لگن
- عدم توانایی در نگهداشتن در تامپون
- تکرر ادرار
- جریان ضعیف ادرار
- عدم توانایی در تخلیه کامل مثانه
- تخلیهنشدن مدفوع
- احساس سنگینی در اطراف شکم و اندام تناسلی
دلایل افتادگی لگن
افتادگی لگن دلایل مختلفی دارد که باید از جنبههای مختلف مورد بررسی قرار بگیرد، همانطور که اشاره کردیم بانوان بیشتر از آقایان مستعد ابتلا به این عارضه هستند، لذا بهتر است پس از مشاهده اولین علائم و شناخت دلایل افتادگی لگن در اولین فرصت باهدف درمان به پزشک مراجعه کنند. در ادامه این بخش مهمترین دلایل این عارضه مورد بررسی قرار دادهایم.
بیشتر بخوانید: درمان درد لگن
زایمان طبیعی
بر اساس تحقیقات زایمان طبیعی یا زایمان واژینال بهعنوان شایعترین عامل مرتبط با ایجاد POP شناخته میشود. متأسفانه مادرانی که زایمانهای متعدد واژینال داشتهاند، بانوانی که فرزندان دوقلو یا سهقلو با وزن بالا را از طریق زایمان واژینال به دنیا آوردهاند، بیشتر مستعد افتادگی لگن هستند.
پیری و کهولت سن
کهولت سن و پیری میتواند باعث ضعف قدرت عضلات خصوصاً عضلات کف لگن شود. ضمن اینکه با آغاز یائسگی، بدن به میزان کمتری هورمون استروژن تولید میکند و همین عامل میتواند باعث ضعیفشدن بافتهای همبند کف لگن شود.
چاقی
تا به امروز اثرات چاقی بر انواع بیماریها مختلف مشاهده شده است و عارضه افتادگی لگن نیز نمیتواند نامرتبط با اضافهوزن و چاقی باشد. وزن بالا و چاقی بیش از حد خطر ابتلا به POP را در خانمها و آقایان افزایش میدهد.
فشارها و تنشهای طولانی
در کنار تمام موارد فوق در برخی مواقع بلندکردن بارهای سنگین، انجام حرکات سنگین ورزشی نظیر وزنهبرداری، یبوست مزمن، سرفههای مکرر و… نیز میتواند موجب اختلال افتادگی لگن شود.
ژنتیک
متأسفانه سابقه ژنتیکی نیز میتواند احتمالاً ابتلا به POP را افزایش دهد. یک تحقیق علمی نشان میدهد که ژنها میتوانند موجب شوند تا برخی افراد عضلات و بافتهای ضعیفتری از طریق انتقال ژنها به ارث ببرند.
حتما بخوانید: درد کمر و لگن نشانه چیست؟
تشخیص افتادگی لگن چگونه است؟
برای تشخیص پرولاپس لگن، پزشک ابتدا به معاینه فیزیکی بیمار میپردازد. پس از آن، برای شناسایی اندامهایی که دچار افتادگی شدهاند، ممکن است نیاز به انجام چندین آزمایش مختلف باشد. این تستها میتوانند شامل ارزیابی عملکرد مثانه، رادیوگرافی دستگاه ادراری، سیستورتروگرام (Cystourethrogram) برای بررسی تخلیه ادرار، سیتیاسکن لگن، سونوگرافی لگن و همچنین امآرآی لگن باشند.
روش جلوگیری از افتادگی لگن
برای جلوگیری از افتادگی لگن، تقویت عضلات کف لگن از اهمیت زیادی برخوردار است. انجام تمرینات خاص مانند تمرینات کیگل میتواند به تقویت این عضلات کمک کرده و از ضعف آنها جلوگیری کند. همچنین، حفظ وزن سالم، پرهیز از بلند کردن اجسام سنگین به طور مکرر و اجتناب از یبوست میتواند فشار اضافی بر کف لگن وارد نکرده و از بروز پرولاپس جلوگیری کند. در کنار این موارد، تغذیه مناسب و ورزش منظم نیز میتوانند به سلامت عمومی بدن و حفظ ساختار عضلات کمک کنند.
ورزش برای افتادگی لگن
ورزشهای مخصوص تقویت عضلات کف لگن نقش بسیار مهمی در پیشگیری و درمان افتادگی لگن دارند. تمرینات کیگل یکی از موثرترین روشها برای تقویت این عضلات است که شامل انقباض و ریلکس کردن عضلات کف لگن به مدت چند ثانیه میشود. علاوه بر تمرینات کیگل، یوگا و پیلاتس نیز میتوانند به تقویت عضلات شکم و لگن کمک کرده و انعطافپذیری و قدرت این نواحی را افزایش دهند. همچنین، انجام ورزشهای کمفشار مانند پیادهروی یا شنا میتواند به حفظ سلامت عمومی بدن و کاهش فشار بر روی عضلات کف لگن کمک کند. مهم است که این تمرینات به صورت منظم انجام شوند تا تاثیرات مثبت خود را نشان دهند.
راههای درمان افتادگی لگن
خوشبختانه مشروط بر اقدام سریع و بهموقع درمانهای مختلفی برای افتادگی لگن وجود دارد که ازجمله مهمترین آنها میتوان به تمرین کگل، هورموندرمانی، جراحی و… اشاره کرد. به طور معمول پزشک پس از بررسی وضعیت بیمار و میزان پیشرفت بیماری یکی از روشهای بیانشده در ادامه این مطلب را برای درمان سریعتر در نظر خواهد گرفت.
تمرینات عضلات کف لگن
انجام تمرینات عضلات کف لگن علیالخصوص تمرین کگل ازجمله مؤثرترین روشهای تقویت بافتهای ناحیه لگن محسوب میشوند. انجام این تمرینها نیز بسیار آسان است. برای مثال بیمار برای انجام یکی از تمرینهای تقویت عضلات لگن باید از مراحل زیر پیروی کند.
- بیمار باید بهگونهای بنشیند که میخواهد روی صندلی کوتاه یا توالتفرنگی بنشیند
- پس از نشستن و احساسی ادرار بهجای تخلیه ادرار عضلات خود را منقبض کند
- انقباض سازی عضلات باید به مدت سه بار در روز و هر بار ۲۰ بار تکرار شود
در انتهای این بخش متذکر میشویم که تمرین کگل و سایر تمرینهای تقویت عضلات لگن تنها محدود به افراد مبتلا به بیماری افتادگی لگن نیست، بلکه تمام بانوان باید باهدف تقویت عضلات لگن در طول روز این تمرین را انجام دهند.
بیشتر بخوانید: درمان شکستگی لگن
استفاده از پساری
هورمونی درمانی از دیگر روشهای درمان افتادگی لگن نسبتاً خفیف است، این روش درمانی بهعنوان یک روش کم عارضه و کمخطر برای بانوان شناخته میشود. در این روش درمانی از یک حلقه یا سیلیکون استفاده میشود. این حلقه که به نام پساری واژینال معروف است، از طریق واژن وارد میشود و در جای خود قرار میگیرد و میتواند عضلات لگن و دیوارهای واژن را منقبض کند. پساریهای واژن انواع مختلفی دارند که ازجمله رایجترین آنها میتوان به پساری حلقهای اشاره کرد. پساری یک روش کمتهاجمی است که پس از ورود آن امکان بارداری مجدد وجود دارد.
باوجود تمام موارد فوق پساری در برخی مواقع میتواند عوارضی مانند عفونت اداری، ایجاد ترشحات نامطبوع و بدبو واژن، سوزش واژن و… را به دنبال داشته باشد که تمامی آنها قابلدرمان هستند.
حتما بخوانید: درد لگن در بارداری
پیروی از سبک زندگی سالم
یکی از کمخطرترین و مؤثرترین روشهای درمان افتادگی لگن تغییر در سبک زندگی است. کاهش وزن، قطع مصرف موادمخدر، عدم حمل بارهای سنگین، مصرف سبزیجات، ورزشکردن و… میتواند علاوهبر بهبود افتادگی لگن نقش مؤثری را در تناسباندام، درمان بیماریهای دیگر و افزایش روحیه افراد ایفا کند.
عمل جراحی
عملهای جراحی آخرین روش درمان افتادگی لگن هستند. معمولاً جراحیهای مختلفی برای درمان این بیماری وجود دارد که ازجمله مهمترین آنها میتوان به هیسترکتومی اشاره کرد. این روش جراحی بیشتر مناسب بانوانی است که مایل به بچهدارشدن نیستند. باتوجهبه اینکه این روش درمانی دارای عوارض زیادی نظیر سوزش ادرار، خونریزی، آسیب به اندامهای اطراف، عفونت، اختلال در زندگی جنسی و… است، بهتر است بیمار در صورت عدم درمان با روشهای دیگر برای این روش درمانی اقدام کند.
نکات و مراقبتهای مهم برای افتادگی لگن
همانطور که پیشتر اشاره کردیم، عارضه افتادگی لگن میتواند بهصورت خفیف یا حاد کاملاً درمان شود، اما موضوعی که تمام بانوان باید برای جلوگیری از ابتلا به این بیماری و بهبود آن رعایت کنند، پیروی از برخی نکات و انجام مراقبتهای لازم است. بهطورکلی پیروی از نکات و موارد زیر میتواند نقش مؤثری را در بهبود این عارضه داشته باشد.
- جدیگرفتن تمرینات کگل
- مصرف سبزیجات و غذاهای فیبردار بهمنظور پیشگیری از یبوست
- عدم برداشتن و حمل بار سنگین
- قطع الکل و سیگار
- عدم ایستادن بیش از حد روی پاهای خود
- درمان سرفههای مکرر
جمعبندی
افتادگی لگن (POP) درواقع عارضهای است که در آن بافت و عضلات لگن براثر عواملی نظیر کهولت سن، زایمان طبیعی، وراثت و… ضعیف میشوند و بیمار در صورت توجه نکردن به این موضوع میتواند علائمی نظیر کمردرد، اختلال در تخلیه ادرار، درد در حین رابطه جنسی و… را تجربه کند. خوشبختانه این بیماری در صورت اقدام سریع و بهموقع کاملاً درمان خواهد شد و روشهای مختلفی برای درمان این بیماری وابسته بهشدت آن وجود دارد.
همانطور که تا این قسمت مقاله با سایت دکتر عطار همراه بودید، آنچه در این مقاله بررسی شد و علل و نحوه درمان افتادگی لگن بود، ضمن اینکه در این مقاله در پاسخ به افتادگی لگن چیست نیز اطلاعات کامل و جامعی در اختیار مخاطبان قرار گرفت؛ اما برای تکمیلترشدن این مقاله تمرینات بیشتری باهدف تقویت عضلات لگن بهمنظور پیشگیری و درمان افتادگی لگن وجود دارد که مخاطبان گرامی سایت میتوانند نام تمرین و شیوه انجام این تمرینات را برای ما ارسال کنند.
سوالات متداول
چگونه افتادگی لگن تشخیص داده میشود؟
بهطورکلی بررسی علائم افتادگی لگن در کنار تستهای قدرت کف لگن میتواند نقش مؤثری را در تشخیص نهایی پزشک داشته باشد.
آیا افتادگی لگن میتواند خود به خود بهبود یابد؟
افتادگی لگن در صورت خفیفبودن میتواند با انجام تمرینات عضلات لگن، کاهش وزن، عدم حمل بار سنگین و... درمان شود، البته مشروط بر اینکه پزشک این اطمینان را به بیمار بدهد که افتادگی لگن از نوع حاد نیست.
آیا جراحی افتادگی لگن خطرناک است؟
جراحی افتادگی لگن نیز ممکن است؛ مانند سایر جراحیها با مشکلات دیگری همراه باشد، اما معمولاً خطرناک نیست. بهطورکلی پس از جراحی افتادگی لگن بیمار میتواند تا چند روز علائمی نظیر بیاختیاری ادرار، درد در حین رابطه جنسی و... را تجربه کند، اما مطمئناً پس از یک هفته بهبودی حاصل خواهد شد.
