رسوب کلسیم در تاندون شانه، یکی از مشکلات شایع و دردناک است که التهاب و کاهش عملکرد مفصل شانه را بههمراه دارد. این حالت که به طور رایج تحت عنوان تاندونیت کلسیفیک شناخته میشود، زمانی رخ میدهد که املاح و کریستالهای کلسیم در داخل تاندونهای شانه تجمع یافته و باعث ایجاد التهاب و درد شدید میشوند.
اگرچه علت دقیق این وضعیت هنوز به طور کامل روشن نشده است، اما عوامل مختلفی همچون سن، جنسیت و فعالیتهای فیزیکی در بروز آن مؤثر هستند. در این مقاله، به بررسی علل، نشانهها، روشهای تشخیص و گزینههای درمانی رسوب کلسیم در تاندون شانه پرداختهایم و اهمیت تشخیص بهموقع و درمان مناسب برای بهبود عملکرد شانه و جلوگیری از عوارض طولانیمدت را بررسی کردهایم.
بیشتر بخوانید: آیا بیماری نقرس خطرناک است
رسوب کلسیم در تاندون شانه چیست؟
رسوب کلسیم در تاندون شانه یا تاندونیت کلیسیفیک (به انگلیسی:calcific tendonitis) یک عارضه شایع است که در آن کریستالهای کلسیم به طور غیرطبیعی در تاندونهای شانه رسوب میکنند. این رسوبات میتوانند باعث التهاب بافتهای اطراف و در نتیجه درد شدید شانه و محدودشدن دامنه حرکتی شانه شوند. این مشکل معمولاً در تاندون روتاتور کاف (Rotator Cuff Tendon) رخ میدهد، گروهی از عضلات و تاندونها که به حرکتدادن شانه کمک میکنند.
رسوب کلسیم در شانه نهتنها فشار زیادی روی تاندونها ایجاد میکنند؛ بلکه فضای بین استخوان آکرومیون و روتاتور کاف را کاهش داده و باعث گیرافتادن و فشردگی تاندونها میشوند. علل دقیق این عارضه هنوز به طور کامل شناخته نشده است و ارتباطی با آسیب، رژیم غذایی یا پوکیاستخوان ندارد، اما این مشکل نسبتاً شایع است و معمولاً در افراد بالای ۴۰ سال رخ میدهد.
علائم رسوب کلسیم در شانه
چگونه بفهمم که تاندونیت کلسیفیک دارم؟ در جواب به این سؤال باید بگوییم که رسوب کلسیم در تاندون شانه، باتوجهبه مرحله پیشرفت بیماری، علائم مختلفی را به همراه دارد. این علائم بهطورکلی به دلیل التهاب، فشار بر روی عصبها و محدودیت حرکتی ایجاد میشوند. مهمترین علائم رسوب کلسیم در شانه عبارتاند از:
- درد: درد شدید و مداوم در منطقه شانه یکی از شایعترین علائم رسوب کلسیم است. در مراحل اولیه ممکن است درد خفیف و گاهگاهی باشد، اما با پیشرفت بیماری، درد شدیدتر شده و ممکن است به دست و بازو نیز گسترش یابد و حتی در حالت استراحت و خواب نیز ادامه پیدا میکند
- تورم و محدودیت در حرکت شانه: رسوبات کلسیمی میتوانند باعث محدودشدن دامنه حرکتی شانه شوند. بیماران ممکن است در انجام فعالیتهای روزمره مانند پوشیدن لباس، شانهکردن مو و یا بلندکردن اجسام سنگین و برداشتن اشیا از بالای سر با مشکل مواجه شوند
- صدادادن شانه: در برخی موارد، هنگام حرکتدادن شانه، صدای تقتق یا ساییدگی شنیده میشود که به دلیل اصطکاک رسوبات کلسیمی بر روی استخوان یا سایر بافتها ایجاد میشود
- ضعف عضلانی: ضعف در عضلات روتاتور کاف (گروهی از عضلات که به حرکتدادن شانه کمک میکنند) نیز ممکن است رخ دهد. درد هنگام چرخش شانه نیز به دلیل فشار بر تاندون کالسیفیه شده از دیگر علائم این بیماری است
- التهاب : التهاب در ناحیه شانه باعث قرمزی، تورم و حساسیت به لمس میشود
علت رسوب کلسیم در شانه
همانطور که گفتیم دقیقاً علت رسوب کلسیم در شانه هنوز به طور کامل شناخته نشده است، اما چندین نظریه در این باره وجود دارد. بااینحال، ارتباط مستقیمی بین مصرف کلسیم و این بیماری وجود ندارد. مکانیسم اصلی این بیماری به این صورت است که در ابتدا، بخشی از بافت تاندون شانه دچار تغییراتی میشود. این تغییرات میتواند به دلایل مختلفی مانند میکرو تروماهای مکرر (آسیبهای کوچک و مکرر)، اختلال در خونرسانی و یا عوامل التهابی رخ دهد.
این تغییرات در بافت تاندون، فضایی را ایجاد میکند که بهعنوان بستری برای رسوب کلسیم عمل میکند. این فضا شبیه به یک حفره کوچک در تاندون است. با گذشت زمان، کریستالهای کلسیم در این فضا رسوب میکنند و بهتدریج سخت میشوند. این رسوبات کلسیمی میتوانند به اندازههای مختلفی از چند میلیمتر تا چند سانتیمتر برسند و به شکلهای مختلفی مانند دانهای، خمیری یا جامد باشند.
بیشتر بخوانید: جراحی لیزری دیسک کمر
هنگامی که رسوبات کلسیمی بهاندازه کافی بزرگ شوند، میتوانند باعث ایجاد فشار بر روی بافتهای اطراف، عصبها و رگهای خونی شوند. این فشار منجر به التهاب و درد شدیدی میشود که اغلب در شب و هنگام استراحت تشدید میشود.
نحوه تشخیص رسوب کلسیم در تاندون شانه
تشخیص دقیق رسوب کلسیم در تاندون شانه برای تعیین بهترین روش درمانی بسیار مهم است. پزشک متخصص ارتوپد معمولاً از روشهای مختلفی برای تشخیص این بیماری استفاده میکند. مراحل تشخیص به طور خلاصه عبارتاند از:
معاینه فیزیکی
پزشک ابتدا با پرسیدن سؤالاتی در مورد علائم شما، مانند شدت درد، محل درد، مدتزمان درد و فعالیتهایی که باعث تشدید درد میشوند، اطلاعات لازم را جمعآوری میکند. سپس با معاینه فیزیکی شانه، دامنه حرکتی شانه شما را بررسی کرده و نقاط دردناک را مشخص میکند.
آزمایشات تصویربرداری
- رادیوگرافی (عکس ساده): این روش معمولاً اولین آزمایش تصویربرداری است که انجام میشود. در برخی موارد، رسوبات کلسیمی بهصورت واضح در عکس ساده قابلمشاهده هستند
- سونوگرافی: سونوگرافی میتواند تصاویری دقیقتر از بافتهای نرم؛ مانند تاندونها ارائه دهد. با استفاده از سونوگرافی، پزشک میتواند اندازه، شکل و محل دقیق رسوبات کلسیمی را مشاهده کند
- امآرآی (MRI): درصورتیکه نتایج سایر آزمایشات تشخیصی قطعی نباشد، ممکن است پزشک درخواست انجام MRI کند. MRI تصویری دقیقتر از بافتهای نرم و استخوانها ارائه میدهد و میتواند به تشخیص سایر مشکلات احتمالی شانه نیز کمک کند
راه های درمان رسوب کلسیم در تاندون شانه
هدف اصلی درمان رسوب کلسیم در تاندون شانه، کاهش درد و التهاب در مفصل شانه است. در کنار استراحت دادن به مفصل، درمان تاندونیت کلیسیفیک به دودسته کلی تقسیم میشود: غیرجراحی و جراحی. انتخاب روش درمان به عوامل مختلفی از جمله مرحله پیشرفت بیماری، اندازه رسوب کلسیم، شدت درد و پاسخ بیمار به درمانهای اولیه بستگی دارد.
درمان های غیرجراحی
در مراحل اولیه بیماری و زمانی که درد خفیف تا متوسط است، درمانهای غیرجراحی معمولاً مؤثر هستند. این روشها شامل موارد زیر میشود:
- فیزیوتراپی: فیزیوتراپی بر کاهش درد و التهاب تمرکز دارد و ممکن است شامل استفاده از یخ یا گرما باشد. استفاده از چندین جلسه درمانی با اولتراسوند برای کاهش اندازه رسوبات کلسیم مفید است و میتواند به بهبود عملکرد بازو کمک کند. تمرینات ورزشی تخصصی توسط فیزیوتراپ نیز میتواند به تقویت عضلات اطراف شانه، بهبود دامنه حرکتی و کاهش درد کمک کند
- دارودرمانی: داروهای ضدالتهاب غیراستروئیدی (NSAIDs) مانند ایبوپروفن و ناپروکسن میتوانند در کاهش تورم یا التهاب در مفصل شانه مؤثر باشند و در نتیجه، درد را کاهش دهند
- تزریق کورتیکواستروئید: تزریق کورتیکواستروئید به داخل مفصل شانه میتواند التهاب را کاهش داده و درد را تسکین دهد. کورتون یک استروئید قوی است که میتواند در کاهش التهاب و تورم بسیار مؤثر باشد. اثرات آن موقتی است، اما میتواند برای چندین ماه درد را تسکین دهد
- شوکویوتراپی: در این روش، از یک دستگاه برای تولید پالسهای موجی هدایت شده به سمت ناحیه دردناک استفاده میشود تا به شکستن رسوبات کلسیمی کمک کند تا بتوانند راحتتر توسط بدن جذب شوند. این درمان همچنین ممکن است درد و اندازه رسوبات را کاهش دهد
درمان های جراحی
درصورتیکه درمانهای غیرجراحی مؤثر نباشند یا بیماری پیشرفت کرده باشد، جراحی ممکن است لازم باشد. روشهای جراحی مختلفی برای درمان رسوب کلسیم وجود دارد که عبارتاند از:
- آرتروسکوپی: این روش کم تهاجمیترین روش جراحی است که در آن جراح با استفاده از یک دوربین کوچک، رسوبات کلسیمی را از طریق چندبرش کوچک برداشته میشود
- جراحی باز: در این روش، جراح یک برش بزرگتر در شانه ایجاد میکند تا به رسوبات کلسیمی دسترسی پیدا کند
- تخلیه با سوزن یا لاواژ: در این روش، جراح با استفاده از یک سوزن، رسوبات کلسیمی را تخلیه میکند. زمانی که رسوبات کلسیم در حال جذبشدن هستند، درد ممکن است بسیار شدید باشد. پزشک ممکن است پیشنهاد کند که با استفاده از دو سوزن بزرگ و شستشو با محلول نمکی استریل، کلسیم را از ناحیه خارج کنند. این روش میتواند ذرات کلسیم را شل کرده و آنها را با سوزنها خارج کند. حتی اگر کلسیم قابل حذف نباشد، لاواژ ممکن است فشار در تاندون را کاهش داده و درد را کم کند.
جمعبندی
رسوب کلسیم در تاندون شانه یک مشکل شایع است که با درد، التهاب و محدودیت حرکتی همراه است. خوشبختانه، گزینههای درمانی متنوعی برای این بیماری وجود دارد که از درمانهای غیرجراحی مانند دارودرمانی، فیزیوتراپی و شوکویوتراپی تا جراحیهای آرتروسکوپی و باز متغیر است. اگر شما نیز با درد شانه مواجه هستید، توصیه میشود که برای تشخیص دقیق و انتخاب بهترین روش درمانی به دکتر فوق تخصص ارتوپد مراجعه کنید. با تشخیص زودهنگام و درمان مناسب، میتوان به بهبود قابلتوجهی در علائم و بازگشت به فعالیتهای روزمره دستیافت.
سوالات متداول
چه تفاوتهایی بین رسوب کلسیم در تاندون شانه و دیگر انواع تاندونیتها وجود دارد؟
درحالیکه تاندونیتهای معمولی بیشتر ناشی از التهاب یا آسیبهای مکرر به تاندون هستند، تاندونیت کلسیفیک به دلیل تجمع غیرطبیعی کریستالهای کلسیم در داخل تاندونها ایجاد میشود. این تجمع کلسیم باعث التهاب شدید و درد بیشتری نسبت به تاندونیتهای معمولی میشود و میتواند نیاز به روشهای درمانی خاص مانند لاواژ یا شوکویوتراپی داشته باشد.
آیا رسوب کلسیم در تاندون شانه میتواند به مشکلات دائمی منجر شود؟
در اکثر موارد، رسوب کلسیم با درمان مناسب بهبود مییابد و به مشکلات دائمی منجر نمیشود. بااینحال، در برخی موارد، اگر بیماری درمان نشود یا درمان به تأخیر بیفتد، ممکن است باعث ایجاد التهاب مزمن و آسیب به تاندونها شود که در نهایت ضعف دائمی، محدودیت حرکت شانه، و حتی پارگی تاندون از عوارض آن است. همچنین، اگر رسوب کلسیم به طور مکرر عود کند، ممکن است نیاز به جراحیهای مکرر باشد.
چه فعالیت هایی نباید موقع بروز رسوب کلسیم در شانه انجام داد؟
در هنگام بروز رسوب کلسیم در شانه، باید از انجام فعالیتهایی که فشار زیادی به شانه وارد میکنند، همچنین از فعالیتهایی که باعث افزایش درد و التهاب میشوند خودداری کنید. این فعالیتها شامل موارد زیر میشود:
حرکات تکراری شانه مانند بلندکردن اجسام سنگین، شناکردن، تنیس و سایر ورزشهایی که به شانه فشار وارد میکنند
خوابیدن روی شانه آسیبدیده
کارهایی که نیاز به بالابردن دست بالای سر دارند؛ مانند شانهکردن مو یا برداشتن اشیا از قفسههای بالا
فعالیتهایی که نیاز به چرخش شانه دارند
