آیا شما هم از درد، بیحسی یا گزگز در انگشت کوچک و نیمی از انگشت حلقه رنج میبرید؟ این علائم ممکن است نشانهای از سندروم تونل کوبیتال باشد؛ سندرومی که به آرنج فشار میآورد و انجام حرکات دست را با سختی همراه میکند.
در این مطلب از سایت دکتر بهامین عطار به بررسی علل، علائم، تشخیص و درمان سندروم تونل کوبیتال پرداختهایم. با ما همراه باشید تا اطلاعات کامل در مورد این بیماری کسب کنید و روشهای موثر برای درمان آن را بشناسید.
بیشتر بخوانید: جراحی سندرم تونل کارپال
سندروم تونل کوبیتال چیست؟
سندروم تونل کوبیتال یا گیرافتادگی عصب دست، یک بیماری است که در آن عصب اولنار، یا همان عصب زند زیرین، در ناحیه آرنج تحت فشار قرار میگیرد. این عصب از گردن شروع میشود و از پشت آرنج عبور میکند تا به دست برسد. فشردگی این عصب معمولا باعث ایجاد درد، بیحسی و گزگز در انگشتان کوچک و انگشت حلقه و همینطور قسمت داخلی دست میشود.
تونل کوبیتال کجاست؟
تونل کوبیتال یا دالان آرنجی، یک گذرگاه باریک در پشت آرنج است که عصب اولنار از آن عبور میکند. این عصب از نخاع شروع میشود و تا نوک انگشت کوچک دست امتداد مییابد.
تونل کوبیتال، نقش بسیار مهمی در عملکرد دست دارد. عصب اولنار، مسئول حس در انگشت کوچک و نیمی از انگشت حلقه و همینطور حرکت برخی از عضلات دست است. هرگونه فشار روی این عصب در تونل کوبیتال خطر ایجاد گیرافتادگی عصب دست را افزایش دهد.
علائم سندروم تونل کوبیتال
علائم سندروم تونل کوبیتال معمولا بهتدریج ظاهر شده و با پیشرفت بیماری شدیدتر میشوند. علائم تونل کوبیتال عبارتاند از:
- درد: درد اغلب در ناحیه آرنج و گاهی اوقات در ساعد و دست احساس میشود. این درد ممکن است با فعالیتهایی، مانند خمکردن آرنج یا گرفتن اشیا تشدید شود
- بیحسی و گزگز: بیحسی و گزگز در انگشت کوچک و نیمی از انگشت حلقه و قسمت داخلی دست از شایعترین علائم این سندروم است
- ضعف عضلانی: ضعف در عضلات کوچک دست، بهخصوص عضلاتی که برای گرفتن اشیا استفاده میشوند، رخ میدهد
- درد هنگام خمکردن آرنج: خمکردن آرنج ممکن است باعث تشدید درد و بیحسی شود
علائم دیگری که گاها در برخی افراد مبتلا به سندرم تونل کوبیتال دیده میشود، عبارتاند از:
- احساس سوزنسوزنشدن در ناحیه دست و انگشتان
- احساس سنگینی در دست؛ بهخصوص هنگام نگاهداشتن اشیا
- دشواری در انجام کارهای ظریف با دست؛ مانند بستن دکمه یا نوشتن
- در موارد پیشرفته، ممکن است عضلات بین انگشت کوچک و انگشت حلقه تحلیل بروند و باعث ایجاد یک فرو رفتگی در کف دست شوند که به آن آتروفی عضلات میگویند
توجه داشته باشید که علائم سندروم تونل کوبیتال ممکن است با سایر بیماریها، مانند آرتروز یا آسیبهای عصبی اشتباه گرفته شود. بنابراین برای تشخیص دقیق و درمان مناسب، بهتر است به پزشک مراجعه کنید.
علت ایجاد سندروم تونل کوبیتال
فشار عصب اولنار ناشی از سندروم تونل کوبیتال به دلایل مختلفی ایجاد میشود. برخی از شایعترین علل عبارتاند از:
- انجام حرکات تکراری: انجام برخی کارهایی که نیاز به خمکردن مکرر آرنج دارند، مانند تکیهدادن آرنج روی میز یا خمشدن مکرر آرنج، افراد را بیشتر در معرض ابتلا به این سندروم قرار میدهد. این نوع حرکتها باعث التهاب و تورم در ناحیه آرنج میشود و به عصب فشار وارد میکند
- ضربه به آرنج: ضربه مستقیم به آرنج یا شکستگی استخوان ممکن است باعث آسیب به عصب اولنار و ایجاد التهاب شود
- آرتروز آرنج: آرتروز و سایر بیماریهای مفصلی آرنج میتوانند باعث تنگشدن تونل عصب اولنار و فشردگی آن شوند
- تومورها: تومورهای خوشخیم یا بدخیم در ناحیه آرنج به عصب اولنار فشار وارد میکنند
- ساختار استخوانی غیر طبیعی: در برخی افراد، ساختار استخوانی آرنج بهگونهای است که باعث میشود عصب اولنار بیشتر در معرض فشار قرار بگیرد
- دیابت: بیماری دیابت باعث آسیب به اعصاب محیطی، از جمله عصب اولنار میشود
- التهاب: التهاب بافتهای اطراف عصب ممکن است باعث تورم و فشار بر روی عصب شود
- کیستهای گانگلیون: کیستهای گانگلیون، کیسههای پر از مایعی هستند که گاها در اطراف مفاصل ایجاد میشوند و به عصب فشار وارد میکنند
در رابطه با سندرم کمپارتمان بیشتر بخوانید.
عوامل تشدیدکنندهای نیز وجود دارند که ابتلا به گیرافتادگی عصب دست را تسریع میکنند؛ از جمله:
- اضافهوزن که باعث افزایش فشار بر روی مفاصل، از جمله آرنج میشود
- تغییرات هورمونی در دوران بارداری که باعث احتباس مایعات و افزایش فشار بر اعصاب میشود
در ضمن، اشتغال به کارهایی که نیاز به انجام حرکات تکراری با آرنج دارند، مانند کار با ابزارهای دستی یا تایپ، احتمال بروز این بیماری را افزایش میدهد. اگر علائم این نوع سندرم را در خود یا اطرافیانتان مشاهده کردید، حتما به پزشک مراجعه کنید تا تشخیص دقیق و درمان مناسب دریافت کنید.
روش درمان سندروم تونل کوبیتال
درمان سندروم تونل کوبیتال به شدت علائم و علت اصلی آن بستگی دارد. خوشبختانه، در بسیاری از موارد، این سندروم را میتوان با روشهای غیرجراحی درمان کرد.
روش های غیر جراحی سندروم تونل کوبیتال
- استراحت: اجتناب از فعالیتهایی که باعث تشدید علائم میشود؛ مانند خمکردن مکرر آرنج یا تکیهدادن روی آن
- داروهای ضد التهاب غیر استروئیدی (NSAIDs): داروهایی، مانند ایبوپروفن و ناپروکسن به کاهش درد و التهاب کمک میکنند
- تزریق کورتیکواستروئید: تزریق کورتیکواستروئید بهطور مستقیم در ناحیه آرنج، التهاب را کاهش و درد را تسکین میدهد
- بریس آرنج: استفاده از بریس آرنج به ثابت نگاهداشتن آرنج و کاهش فشار روی عصب کمک میکند
- فیزیوتراپی: تمرینات فیزیوتراپی باعث تقویت عضلات اطراف آرنج، افزایش دامنه حرکتی و کاهش درد میشود
روشهای جراحی سندروم تونل کوبیتال
در صورتی که روشهای غیر جراحی، موثر نباشند یا علائم بسیار شدید باشند، ممکن است برای درمان به جراحی نیاز باشد. جراحی معمولا شامل آزادسازی عصب اولنار از زیر بافتهای فشردهکننده میشود.
انواع جراحی تونل کوبیتال که پزشک متناسب با شدت بیماری و وضعیت بیمار انجام میدهد عبارتاند از:
- دکومپرسیون عصب اولنار: جراح در این روش، برش کوچکی در ناحیه آرنج ایجاد و بافتهای فشردهکننده عصب را آزاد میکند
- انتقال عصب: جراح در برخی موارد، ممکن است عصب اولنار را به محل دیگری منتقل کند تا از فشار روی آن جلوگیری شود
عوامل موثر در انتخاب روش درمان سندروم تونل کوبیتال عبارتاند از:
- شدت علائم: در موارد خفیف، درمانهای محافظهکارانه، مانند استراحت و دارو درمانی ممکن است کافی باشد
- مدتزمان علائم: اگر علائم بهمدت طولانی ادامه داشته باشند، ممکن است نیاز به درمان تهاجمیتری، مانند عمل تونل کوبیتال باشد
- سن بیمار: در افراد مسنتر، ممکن است جراحی تونل کوبیتال با ریسک بیشتری همراه باشد
مهم است بدانید که هر فردی به درمانهای متفاوتی پاسخ میدهد؛ اما بهطور کلی، معمولا درمان سندروم تونل کوبیتال موفقیتآمیز است. بنابراین با تشخیص زودهنگام و درمان مناسب، میتوان از پیشرفت بیماری و بروز عوارض جلوگیری کرد.
نکات و موارد مهم درباره سندرم تونل کوبیتال
برای تشخیص یا درمان سندرم تونل کوبیتال آرنج، نکات مهم زیر را فراموش نکنید:
- تشخیص این سندروم از طریق معاینه فیزیکی، مثل بررسی حساسیت، قدرت و دامنه حرکتی دست، آزمایش الکترومیوگرافی، نوار عصب و سونوگرافی انجام میشود
- تشخیص زودهنگام و شروع درمان مناسب میتواند به جلوگیری از پیشرفت بیماری و کاهش عوارض کمک کند
- تغییر سبک زندگی، مثل اجتناب از حرکات تکراری، حفظ وزن سالم و تقویت عضلات اطراف آرنج به پیشگیری سندروم تونل کوبیتال یا درمان آن کمک میکند
- سندروم تونل کوبیتال معمولا در افراد بزرگسال و به دلیل استفاده مکرر از آرنج و عوامل مرتبط با سن رخ میدهد؛ اما در موارد نادر، کودکان نیز ممکن است به این سندروم مبتلا شوند
- سندروم تونل کوبیتال و ورزش، دو مفهوم هستند که ارتباط تنگاتنگی با یکدیگر دارند. از یک سو، ورزش بهعنوان یک فعالیت مفید برای سلامتی و بهبود علائم سندروم شناخته میشود، اما از سوی دیگر، برخی ورزشها میتوانند باعث تشدید علائم سندروم تونل کوبیتال شوند
جمعبندی
اگر متوجه هریک از علائم سندروم تونل کوبیتال، مثل گزگز یا بیحسی در ناحیه انگشتان دست شدید، بهتر است بلافاصله به پزشک متخصص ارتوپد مراجعه کنید. کلینیک دکتر بهامین عطار، با همراهی بهترین متخصص و پزشکان ارتوپد، سلامتی را دوباره به شما بازمیگرداند.
سوالات متداول
آیا سندروم تونل کوبیتال میتواند باعث مشکلات دائمی شود؟
سندروم تونل کوبیتال، اگر بهموقع درمان نشود، میتواند منجر به مشکلات دائمی، مثل ضعف عضلانی دائمی، از دستدادن حس، اختلال در عملکرد دست و درد مزمن شود.
آیا ورزش میتواند به بهبود سندروم تونل کوبیتال کمک کند؟
بله، ورزش میتواند به بهبود سندروم تونل کوبیتال کمک کند؛ اما باید به این نکته توجه کنید که نوع ورزش، شدت آن و نحوه انجام تمرینات بسیار مهم است. از جمله ورزشهای مفید برای بهبود سندروم تونل کوبیتال میتوان به ورزشهای کمتاثیر، مانند شنا، دوچرخهسواری ثابت و پیادهروی سبک و همینطور ورزشهایی مثل یوگا و تمرینات کششی ملایم و تمرینات تقویتی اشاره کرد.
چه زمانی باید برای سندروم تونل کوبیتال به پزشک مراجعه کرد؟
بهتر است در صورت مشاهده علائمی، مثل درد، بیحسی یا گزگز در انگشت کوچک و نیمی از انگشت حلقه؛ احساس ضعف در عضلات دست، بهخصوص در هنگام گرفتن اشیا، دشواری هنگام انجام کارهای روزمره، مانند نوشتن، تایپکردن یا بستن دکمه و تغییرات حسی، مانند احساس سوزنسوزن یا مورمورشدن در انگشتان به پزشک مراجعه کنید.
