اگر بخواهیم به بیان ساده به سؤال تورتیکولی چیست پاسخ دهیم، در پاسخ به این سؤال باید بگوییم که اختلال تورتیکولی یا گردن پیچخورده نوعی بیماری است که در آن گردن بیمار در اثر عوامل مختلف دچار اسپاسم یا گرفتگی خواهد شد که این گرفتگی سبب میشود تا گردن بیمار به یک طرف بپیچد. این بیماری که امروزه در اغلب نوزادان مشاهده میشود، نمیتواند با مواردی نظیر وراثت و یا آسیب به گردن در دوران جنینی نامرتبط باشد. بهطورکلی این اختلال میتواند با عوامل مختلفی نظیر اختلالات نورولوژیک، فلج مغزی، عفونت، کشش و… رابطه مستقیمی داشته باشد.
این یک بیماری شایع در بین کودکان و بزرگسالان است که عضلات گردن دچار اسپاسم شده و شخص برای صافکردن گردن خود با مشکل جدی مواجه میشود. باتوجهبه اینکه برخی نوزادان با این نوع اختلال متولد میشوند، پس بهتر است پدران و مادران آینده اطلاعات کامل و جامعی در خصوص این بیماری داشته باشند تا بتواند در بازه مشخص برای درمان سریعتر آن اقدام کنند. از این رو پیشنهاد ما به شما این است که برای شناخت این بیماری و علائم آن، این مقاله از سایت دکتر عطار را مطالعه کنید.
علائم تورتیکولی در کودکان
احساس درد در ناحیه گردن نخستین مشخصه تورتیکولی شناخته میشود، ازاینروی دردهای مداوم و مزمن باید جدی گرفته شوند؛ اما با تمام این تفاسیر علائم دیگری نیز برای این بیماری در نوزادان وجود دارد که ازجمله مهمترین آنها میتوان به موارد زیر اشاره کرد:
- تب
- افزایش آب دهان
- گلودرد
- مشکل در بلع
- تغییرات بصری
- تغییرات در حس یا عدم حرکت گردن
- عدم انعطافپذیری سر و گردش آن به سمت بالا و پایین
- احساس یک توده نرم در عضله گردن که معمولاً پس از ۶ ماه از بین میرود.
- نگاه کودک از بالای شانه
- اختلال در شیر خوردن
- بیقراری به علت عدم چرخش سر
- درازکشیدن به یک طرف یا پلاژیوسفالی موضعی
- بالاتر بودن یکی از شانههای کودک
- تورم عضلات گردن
- لرزش سر
- تومور در سر
- سردرد
- محدودیت دامنه حرکتی سر
- کاهش اعتمادبهنفس
- اختلال در دید
- مشکلات تنفسی به علت بروز فشار در ناحیه نای
بیشتر بخوانید: درمان رگ به رگ شدن گردن
در این عارضه سر میتواند در جهات مختلفی نظیر شانهها، چانه، گوشها و… قرار بگیرد و این اختلال در نوزادان تازهمتولدشده احتمالا به دلیل یک تروما در هنگام تولد یا یک ناهنجاری در ستون فقرات آنها ایجاد میشود. همچنین این عارضه ممکن است در اثر زایمان با پا، چندقلوزایی، وزن زیاد هنگام تولد، بارداری سخت و… نیز در نوزادان مشاهده شود. در انتها متذکر میشویم که بهطورکلی کجی گردن در ۶ الی ۸ هفته اول کودکی مشخص نیست و علائم این اختلال از سهماهگی الی هشتماهگی در نوزادان مشاهده میشود.
انواع تورتیکولی
تحقیقات نشان میدهد که این عارضه ممکن است بهصورت مادرزادی یا ارثی در کودکان و بزرگسالان مشاهده شود، در برخی موارد آسیب به عضلات و یا عدم خونرسانی به گردن نیز احتمالا منجر به بروز این عارضه در ناحیه گردن شود؛ اما با این حال بیشتر اوقات، علت پیچخوردگی گردن ناشناخته است که آن را تورتیکولی ایدیوپاتیک مینامند. باتوجهبه اینکه این بیماری میتواند به انواع مختلفی تقسیم شود در این بخش انواع این عارضه را مورد بررسی قرار خواهیم داد.
تورتیکولی موقت
بهطورکلی آنچه در نوع موقت این اختلال مشاهده میشود، چروکیدگی گردن است. این اختلال معمولاً در اثر سرماخوردگی، عفونت گوش و آسیب به گردن ایجاد میشود و معمولاً پس از ۵ روز با مصرف دارو تحت نظیر پزشک این اختلال روبهبهبود خواهد رفت.
تورتیکولی ثابت
در اغلب مواقع تورتیکولی ثابت یا حاد در اثر آسیب به ساختار عضلانی یا استخوانی ایجاد میشود. به طور معمول نوعِ ثابت یا دائمی در اثر یک زخم یا سفتشدن عضلات در یک طرف گردن ایجاد میشود و شخص تا آخر عمر با این عارضه زندگی میکند.
سندرم کلیپل – فایل
این نوع پیچخوردگی از نوع نادر و مادرزادی است. این نقص زمانی در کودک شکل میگیرد که استخوانهای گردن کودک به طور نادرست شکل میگیرند، متأسفانه کودکانی که با این بیماری متولد میشوند ممکن است در بزرگسالی اختلال شنوایی و بینایی داشته باشند.
بیشتر بخوانید: علت گردن درد
تورتیکولی اسپاسمودیک
این اختلال نادر نیز زمانی رخ میدهد که شخص مبتلا به دیستونی دهانه رحم است. زمانی که شخص از این بیماری رنج میبرد، ممکن است اسپاسم عضلات گردن را نیز تجربه کند. بهطورکلی این نوع تورتیکولی در برخی موارد از بین میرود؛ اما خطر عود آن نیز وجود دارد. مردان نیز احتمال دارد به این اختلال دچار شوند و این بیماری در افراد ۴۰ تا ۶۰ساله شایعتر است.
تورتیکولی مادرزادی نوزادان
تورتیکولی مادرزادی (CMT) معمولاً در هنگام تولد یا در هشت هفتگی نوزاد تشخیص داده میشود. به بیان سادهتر میتوان گفت اصطلاح تورتیکولی از کلمه لاتین tortus به معنی “پیچخورده” و collum به معنای “گردن” گرفته شده است؛ بنابراین از این بیماری میتوان تحت عنوان گردن پیچخورده نیز یاد کرد.
CMT سومین بیماری اسکلتی عضلانی مادرزادی در نوزادان است که متأسفانه میزان بروز آن از ۰.۳٪ تا ۱۹.۷٪ است. در انتهای این بخش نیز باید گفت که اگرچه درمان قطعی تورتیکولی وجود ندارد، اما پیروی از دستورالعملهای فیزیوتراپیست در جلسات متعدد فیزیوتراپی احتمال دارد منجر به بهبود سریعتر نوزاد و کودک شود. همچنین در کنار فیزیوتراپی روشهای متعددی نظیر دارودرمانی، تزریق بوتاکس، جراحی عصب، جراحی عضله و… وجود دارد که بیمار میتواند با توجه به نظر پزشک از یکی از روشهای معرفیشده در جهت بهبود این بیماری استفاده کند.
علل ابتلا به تورتیکولی چیست؟
بهطورکلی تورتیکولی وراثتی درصد کمی از نوزادان یا کودکان را تحتتأثیر قرار میدهد. ازاینروی علت ابتلا به این اختلال ناشناخته است و تنها میتوان دلایلی را به طور احتمالی برای بروز آن بیان کرد. بررسیها نشان میدهد که وضعیت قرارگیری سر در رحم و جهشهای ژنتیکی نقش مؤثری را در بروز این عارضه در کودکان ایفا میکند. ضمن اینکه همانطور که پیشازاین نیز اشاره کردیم، احتمال اینکه این عارضه در سنین بزرگسالی بروز کند، وجود دارد و ممکن است با عفونتهای ویروسی، آسیبهای مغزی، بیماری خاصی نظیر دیستونی دهانه رحم و… رابطه مستقیمی دارد.
در برخی مواقع علت تورتیکولی با مواردی مانند استفاده از پنس یا دستگاه خلأ توسط پزشک، بیحرکت ماندن سر در رحم برای مدت طولانی، بارداری سخت و… در نوزادان مرتبط است. همچنین شدت این عارضه نیز نقش مؤثری را در میزان بیحرکتی کودک در ایام بارداری ایفا میکند.
بیشتر بخوانید: ورزش برای گردن درد
جمعبندی
همانطور که در این مقاله بررسی کردیم، تورتیکولی و کجی گردن زمانی اتفاق میافتد که عضلات گردن کودک در اثر عوامل مختلف به یک طرف سر بچرخد که به این اختلال چروکیدگی نیز گفته میشود. نتایج نشان میدهد که این اختلال بهصورت مادرزادی یا اکتسابی در افراد بروز میکند. بهطورکلی مهمترین مشخصه این بیماری درد و سفتی عضلات گردن است.
باتوجهبه اینکه تورتیکولی مادرزادی رایجترین نوع این بیماری است، پدران و مادران باید در هفتههای اول تولد نوزاد، این اختلال را تشخیص و مورد بررسی قرار دهند تا بتوانند در بهترین زمان برای درمان این اختلال اقدام کنند. باتوجهبه اینکه این عارضه در جوانان و بزرگسالان نیز مشاهده میشود، بهتر است افراد در اثر بروز این اختلال دراسرعوقت تحتنظر پزشک رباطهای گردن، عضلات گردن و… را مورد بررسی قرار دهند.
معمولاً این بیماری پدیدهای نادر و کمضرر است که خوشبختانه در اغلب موارد در گذر زمان و در اثر انجام اعمالی نظیر فیزیوتراپی، انجام ورزشهای گردن، دارودرمانی و… پس از مدتی رو به بهبودی میرود؛ اما آنچه اهمیت زیادی دارد آگاهی مردم در خصوص این بیماری و چگونگی درمان آن است که در این مقاله مورد بررسی قرار گرفت.
شما مخاطب سایت دکتر عطار بودید، از اینکه تا پایان یکی دیگر از مقالات این سایت با ما همراه بودید، بسیار سپاسگزاریم و امیدواریم این مقاله به تمام سؤالات شما در مورد این بیماری پاسخ داده باشد. در انتها خواهشمندیم تجربیات خودتان را درزمینهٔ روشهای درمان این بیماری و زمان بروز آن در کودکان را با ما به اشتراک بگذارید.
برای مراجعه به متخصص ارتوپد کودکان کلیک کنید
سوالات متداول
چه عواملی باعث تورتیکولی میشود؟
آنچه تحقیقات نشان میدهد، کوتاهشدن یکی از عضلات استرنوکلیدوماستوئید (SCM) در کودک میتواند باعث تورتیکولی مادرزادی میشود. این عضلات استخوان پشت جمجمه را به استخوان سینه و استخوان ترقوه متصل میکنند. هرگونه آسیب به این ناحیه میتواند زمینه بروز این بیماری را در شخص ایجاد کند. موارد زیر ازجمله مهمترین عوامل تورتیکولی در شخص هستند:
نحوه قرارگرفتن کودک در رحم مادر
تجمع غیرطبیعی خون در عضلات گردن (هماتوم)
ضخیمشدن غیرطبیعی بافت عضلانی (فیبروز)
واکنش به دارویی خاص
آرتریت گردن
مشکلات بینایی
رفلاکس معده به مری
سندرم گریزل
سندرم ساندیفر
