بیماری دیسک کمر که در نتیجه پارگی یا بیرونزدگی دیسک کمر ایجاد میشود، انواع مختلفی دارد که بر اساس شدت بیماری دستهبندی میشوند. به همین ترتیب، منظور از خطرناک ترین دیسک کمر، مرحلهای از بیماری است که دیسک بیرونزده یا دچار پارگی شدید شده است و به اعصاب یا کانال نخاعی بیمار آسیب وارد میکند. در نتیجه این نوع دیسک کمر میتواند عوارض جانبی جدی به همراه داشته باشد؛ برای مثال ممکن است در توان حرکتی فرد اختلال ایجاد کند و برخی از اندامهای بیمار، فلج شود.
در این مقاله از سایت دکتر بهامین عطار با ما همراه باشید تا با خطرناک ترین نوع دیسک کمر، علائم و روش درمان آن آشنا شوید.
علائم خطرناک ترین دیسک کمر چیست
همانطور که گفتیم منظور از خطرناک ترین دیسک کمر، آسیبدیدگی شدیدتر دیسک است. در واقع در مراحل پیشرفته بیماری، جابهجایی دیسک میتواند کل کانال نخاعی، از جمله تمام اعصاب دماسبی در انتهای ستون فقرات را تحتفشار قرار دهد. این اتفاق منجر به بروز علائم شدیدتری نسبت به سایر انواع دیسک کمر میشود. این علائم شامل موارد زیر است و در صورت تجربه آنها باید هر چه سریعتر به متخصص دیسک کمر مراجعه کنید:
درد
در اثر فتق یا پارگی شدید دیسک کمر، در ناحیه کمر، باسن، ران و ساق پا احساس درد شدیدی میکنید. درد بیشتر در یک طرف بدن احساس میشود؛ ولی ممکن است در هر دو طرف بدن نیز درد شما را آزار دهد و کاملاً ناتوانکننده باشد. همچنین درد در شب یا با حرکت در موقعیتهای خاصی بدتر میشود. برای مثال ممکن است پس از ایستادن، نشستن یا راهرفتن در مسافتهای کوتاه بدتر شود.
بیحسی
یکی دیگر از علائم خطرناک دیسک کمر، ازدستدادن حس در برخی اندامهاست. اگر دچار فتق دیسک هستید، احتمال دارد که به دلیل آسیبدیدن اعصاب در قسمتهایی از بدن، دچار بیحسی شوید. البته این اتفاق معمولاً بهصورت تدریجی رخ میدهد. کاهش تدریجی حس در نواحی مختلف بدن مثل قسمت داخلی ران، پشتپاها و ناحیه اطراف راستروده رخ میدهد.
ضعف
احتمال آنکه ماهیچههایی که توسط اعصاب آسیبدیده کنترل میشوند، بهمرورزمان ضعیف شوند، وجود دارد. این اتفاق باعث میشود که شما در راهرفتن، ایستادن و بلندکردن یا نگهداشتن وسایل با مشکل مواجه شوید.
سایر علائم دیسک کمر خطرناک عبارتاند از:
- احساس سوزنسوزنشدن، گزگز یا سوزش در ناحیه آسیبدیده
- اختلال در عملکرد مثانه یا روده؛ شامل بیاختیاری ادرار
- اختلال عملکرد جنسی؛ شامل ناتوانی در ایجاد یا حفظ حالت نعوظ یا از دستدادن حس در ناحیه تناسلی
- فلج و آسیب دائمی عصبی
این علائم در برخی موارد آنقدر شدت پیدا میکند که در انجام فعالیتهای روزمره شما اختلال ایجاد میشود.
معرفی خطرناکترین نوع دیسک کمر
فتق دیسک آسیبی مربوط به ستون فقرات است. ستون فقرات توسط مجموعهای از استخوان یا مهره تشکیل شده است که روی یکدیگر قرار میگیرند و از جمجمه تا دنبالچه کشیده میشوند. از بالا به پایین، ستون فقرات شامل ۷ مهره در ستون فقرات گردنی، ۱۲ مهره در ستون فقرات قفسه سینه و ۵ مهره در ستون فقرات کمری است. بین تمامی این مهرهها بالشتکهای گردی به نام دیسک وجود دارد که با کاهش اصطکاک و جذب ضربه از استخوانها محافظت میکنند و به شما امکان میدهند بهراحتی خم شوید و حرکت کنید.
هنگامی که یکی از این دیسکها پاره شود یا از جای خود بیرون بزند، به آن فتق دیسک میگویند. در واقع هر دیسک از دو بخش مختلف یعنی یک بخش داخلی نرم و ژلاتینی و یک حلقه بیرونی سخت تشکیل میشود. گاهی اوقات به دلایل مختلف مثل افزایش سن، بلندکردن اجسام سنگین و… ممکن است قسمت داخلی دیسک از جای خود خارج شود. اگر دیسکی که از جای خود خارج شده اعصاب نخاعی را فشرده کند، خطرناک است و ممکن است باعث آسیب عصبی دائمی شود. به همین دلیل معمولاً در این شرایط برای برداشتن یا ترمیم دیسک لغزنده جراحی انجام میشود.
گاهی اوقات ممکن است خطرناک ترین دیسک کمر باعث بروز سندرم دماسبی شود. این سندروم یک اختلال بسیار جدی است که دستهای از ریشههای عصبی نخاعی را تحتتأثیر قرار میدهد. این ریشههای عصبی در انتهای ستون فقرات قرار دارند و با نام اعصاب دماسبی شناخته میشود. فتق شدید دیسک کمر میتواند این اعصاب را تحتفشار قرار دهد که باعث بروز علائمی مثل درد، ضعف و بیحسی میشود.
درمان خطرناک ترین انواع دیسک کمر
برای درمان دیسک کمر معمولاً ابتدا از روشهای غیرتهاجمی مثل دارودرمانی، فیزیوتراپی، تزریق مفصلی و… استفاده میشود؛ ولی برای درمان خطرناک ترین دیسک کمر که در آن اعصاب نخاعی تحتفشار هستند، جراحی توصیه میشود؛ زیرا از طریق جراحی با خارجکردن دیسک آسیبدیده میتوان از عوارض جانبی جدی مثل فلج عضلات و.. پیشگیری کرد.
انواع مختلفی از روشهای جراحی برای درمان پارگی دیسک کمر در دسترس هستند که شامل دیسککتومی، لامینکتومی یا فیوژن ستون فقرات هستند. انتخاب روش مناسب به شرایط هر بیمار بستگی دارد. در ادامه با این تکنیکها بیشتر آشنا میشویم.
دیسککتومی
جراح دیسک کمر ممکن است فقط بخش کوچکی از دیسک آسیبدیده را خارج کند که به اعصاب نخاعی فشار وارد میکند؛ ولی سایر قسمتهای دیسک در جای خود باقی میمانند. به این روش دیسککتومی گفته میشود که یکی از بهترین روشهای جراحی دیسک کمر است.
لامینکتومی
در این روش، جراح بخشهایی از استخوان اطراف دیسک را خارج میکند تا کانال نخاعی گسترش یابد و فشار بر عصب کم شود.
ترکیب دیسککتومی و لامینکتومی
در برخی موارد، جراحان ترکیبی از این دو روش را به کار میبرند تا بهصورت کامل به دیسک آسیبدیده دسترسی پیدا کنند و فشار را کاهش دهند.
جایگزینی پروتز دیسک
گاهی اوقات ممکن است پزشک دیسک آسیبدیده را خارج کند و سپس با استفاده از دیسک مصنوعی آن را جایگزین کند.
فیوژن ستون فقرات
در برخی موارد که شدت آسیب به ستون فقرات زیاد است، ممکن است نیاز به فیوژن ستون فقرات باشد. در این روش ابتدا دیسک آسیبدیده به طور کامل خارج میشود، سپس دو یا چند مهره به یکدیگر جوش داده میشوند. فرایند همجوشی استخوان معمولاً ماهها طول میکشد. با استفاده از این روش جای خالی دیسک پر میشود، فشار از روی رشتههای عصبی کاهش مییابد و ستون فقرات نیز ثبات بیشتری دارد.
تشخیص دیسک کمر
برای تشخیص خطرناک ترین نوع دیسک کمر ابتدا پزشک در مورد مدت شروع علائم، شدت آنها و اینکه چه فعالیتهایی باعث بدتر شدن آنها میشود سؤالاتی میپرسد. سپس یک معاینه فیزیکی انجام میدهد تا علت درد و سایر علائم را شناسایی کند. در طول معاینه فیزیکی ممکن است پزشک از شما بخواهد که صاف دراز بکشید و پاهای خود را در موقعیتهای مختلف حرکت دهید. همچنین پزشک بررسی میکند که در چه موقعیتهایی بیشتر احساس درد میکنید.
علاوهبراین موارد ممکن است یک معاینه عصبی برای بررسی عملکرد عصبی، رفلکسها، قدرت عضلانی و… نیز انجام شود. همچنین برای اطمینان در تشخیص و رد سایر علل پزشک انجام روشهای تصویربرداری مثل سیتیاسکن یا آزمایشهای عصبی مثل الکترومیوگرافی را برای شما تجویز میکند. روشهای تصویربرداری به پزشک کمک میکنند که استخوانها و ماهیچههای ستون فقرات را ببیند و نقاط آسیبدیده را شناسایی کند. سپس میتواند تمام این اطلاعات را ترکیب کند و علت علائم را به طور دقیق مشخص کند. برخی از این روشها عبارتاند از:
- رادیولوژی: روش رادیولوژی نمیتواند مشکلات دیسک را تشخیص دهد، زیرا قادر به تصویربرداری از بافت نرم نیست؛ ولی میتواند به رد سایر علل کمردرد مثل عفونت، تومور، مشکلات ستون فقرات یا شکستگی استخوان کمک کند
- سیتیاسکن: روش سیتیاسکن تصاویر مقطعی از استخوانهای ستون فقرات و ساختارهای اطراف آن را نشان میدهد و از این طریق به تعیین علت آسیبدیدگی کمک میکند
- امآرآی: از امآرآی با استفاده از امواج رادیویی و میدان مغناطیسی قوی میتوان تصاویری از ساختارهای درونی بدن ثبت کرد. از این تصاویر میتوان برای تأیید محل بیرونزدگی دیسک و مشاهده اینکه کدام اعصاب تحتتأثیر قرار گرفتهاند، استفاده کرد
- میلوگرام: این روش تقریباً شبیه سیتیاسکن است؛ ولی با این تفاوت که قبل از انجام اسکن نوعی رنگ مخصوص به مایع نخاعی تزریق میشود. این روش میتواند تنگی کانال نخاعی، محل پارگی دیسک و شرایط دیگر را نشان دهد
- مطالعه هدایت عصبی: این آزمایش میزان حرکت تکانههای الکتریکی در طول بافت عصبی و عملکرد ماهیچهها را از طریق الکترودهایی که روی پوست قرار میگیرند، اندازهگیری میکند که میتواند به تعیین محل آسیب کمک کند
- الکترومیوگرافی (EMG): در طول EMG، پزشک یک الکترود سوزنی را از طریق پوست وارد عضلات مختلف میکند تا فعالیت الکتریکی عضلات را در زمان انقباض و استراحت ارزیابی کند
بیشتر بخوانید: تشخیص دیسک کمر در منزل
جمعبندی
در این مقاله راجع به خطرناکترین دیسک کمر صحبت کردیم که در آن دیسک کمر پاره شده یا از جای خود خارج میشود و سپس اعصاب نخاعی را تحتفشار قرار میدهد. این بیماری با علائمی مثل درد شدید، بیحسی، ضعف عضلات، مشکلات جنسی و… مشخص میشود. برای درمان آن نیز معمولاً انجام جراحی توصیه میشود که شامل تکنیکهای دیسککتومی، لامینکتومی، فیوژن ستون فقرات و… است.
سوالات متداول
خطرناک ترین نوع دیسک کمر چیست؟
منظور از خطرناک ترین نوع دیسک کمر زمانی است که دیسک آسیبدیده به اعصاب نخاعی یا ریشههای دم عصبی فشار وارد کند و عملکرد آنها را مختل کند.
چه عواملی میتوانند باعث فتق دیسک شدید شوند؟
علت دقیق پارگی یا بیرونزدگی دیسک کمر مشخص نیست؛ ولی به نظر میرسد که افزایش سن، بلندکردن اجسام سنگین، سبک زندگی ناسالم و... در اغلب موارد در ابتلا به این شرایط نقش دارند. و اما بدتر از آن، بیتوجهی به درمان است که باعث تشدید مشکلات دیسک و احتمال آسیب عصبی میشود.
روشهای غیرجراحی برای درمان دیسک کمر شدید چیست؟
احتمال آنکه دیسک کمر شدید آسیبهای عصبی غیرقابلبازگشت مثل فلج عضلات منجر شود، زیاد است. به همین دلیل برای درمان آن انجام جراحی اورژانسی است.
