دیسک کمر یا فتق دیسک یکی از مشکلات شایع در بین افراد جامعه است که میتواند زندگی روزمره آنها را تحت تاثیر قرار دهد. امروزه بسیاری از ما به دلیل نشستنهای طولانیمدت پشت میز، جابهجایی نادرست اشیا سنگین و فعالیتهای فیزیکی نامناسب در معرض خطر ابتلا به دیسک کمر قرار داریم. این مشکل با علائم مختلفی مانند درد پا، بیحسی و گزگزشدن، ضعف و … همراه است.
آیا میدانستید که بسیاری از علائم دیسک کمر را میتوان در منزل تشخیص داد و اقدامات اولیه برای درمان آن را انجام داد؟ در این مقاله از سایت دکتر عطار به بررسی روشهای ساده خواهیم پرداخت که شما میتوانید برای تشخیص دیسک کمر در منزل استفاده کنید. پس با ما همراه باشید تا با این روشها آشنا شوید و بتوانید از درد و ناراحتیهای مربوط به دیسک کمر جلوگیری کنید.
دیسک کمر چیست؟
دیسک کمر یک نوع آسیب به ستون فقرات است. شما یک سری استخوان (مهره) در ستون فقرات خود دارید که از پایه جمجمه تا دنبالچه امتداد دارد. بین مهرهها بالشتکهای گردی به نام دیسک وجود دارد. دیسکها بهعنوان بافر بین استخوانها عمل میکنند و به شما اجازه میدهند، راحت خم شوید و حرکت کنید. هنگامیکه یکی از این دیسکها پاره یا نشت میکند، به آن دیسک کمر میگویند.
بیشتر بخوانید: درد دنبالچه چیست؟
هر ساله تا ۲ درصد از مردم دچار دیسک کمر میشوند. بیرونزدگی دیسک یکی از علل اصلی درد گردن، بازو، کمر یا پا (سیاتیک) هستند. این مشکل بیشتر در قسمت پایین کمر یا گردن اتفاق میافتد. معمولا بیرونزدگی دیسک در وسط کمر نادر است. کسانیکه بین ۳۰ تا ۵۰ سال قرار دارند، در معرض خطر ابتلا به دیسک کمر هستند. این مشکل در مردان دو برابر زنان رخ میدهد. سایر عوامل خطر عبارتاند از:
- نشستن طولانیمدت در یک موقعیت ثابت
- اضافه وزن داشتن
- بلند کردن اجسام سنگین
- حرکات خمشدن یا چرخش تکراری برای کار، ورزش یا سرگرمی
- سیگار کشیدن
دیسکها دارای مراکز نرم و ژل مانند و یک لایه بیرونی سفتتر مانند دونات ژلهای هستند. با گذشت زمان، لایه بیرونی ضعیف میشود و میتواند ترک بخورد. دیسک کمر زمانی اتفاق میافتد که ماده ژلهای داخلی از طریق ترک به بیرون فشار میآورد و در نتیجه به اعصاب فشار وارد کند. چندین عامل میتوانند در پارگی دیسک کمر نقش داشته باشند، از جمله:
- پیری
- اضافه وزن
- حرکات تکراری
- کشیدگی ناگهانی ناشی از بلند کردن یا پیچ خوردن نامناسب
علائم دیسک کمر
دیسک کمر بیشتر در قسمت پایین کمر رخ میدهند. علائم این مشکل به محل دیسک و تاثیر آن روی عصب بستگی دارد. دیسکهای بیرونزده اغلب یک طرف بدن را تحت تاثیر قرار میدهند. نشانههای مهم که به تشخیص دیسک کمر کمک میکنند شامل موارد زیر است:
- درد پا: اگر بیرونزدگی دیسک شما در قسمت پایین کمر باشد، معمولا در پایین کمر، باسن، ران و ساق پا احساس درد خواهید کرد. البته احتمالا در بخشی از پا هم درد داشته باشید
- بیحسی یا گزگزشدن: افرادی که با مشکل دیسک کمر روبهرو هستند، اغلب در بدن خودشان حالت بیحسی یا گزگزشدن دارند. این مشکل تحت تاثیر آسیب اعصاب به وجود میآید
- ضعف: عضلات بدن فرد هم تحت تاثیر اعصاب آسیب دیده، ضعیف میشوند. این مشکل میتواند باعث لنگیدن فرد شود یا بر توانایی فرد در بلند کردن یا نگه داشتن وسایل تاثیر داشته باشد
شما میتوانید بدون علائم هم بیرونزدگی دیسک داشته باشید و تا زمانیکه تصویر ستون فقرات دیده نشود، نتوان آن را تشخیص داد.
بیشتر بخوانید: لیزر دیسک کمر در تهران
روش های تشخیص دیسک کمر در منزل
اما به احتمال زیاد برای شما سوال باشد که راههای تشخیص دیسک کمر چیست؟ برای تشخیص این عارضه دو روش تشخیص پزشکی و روش تشخیص خانگی وجود دارد. در راهکارهای پزشکی، متخصصین از آمارآی، میلوگرام، سیتیاسکن یا الکترومیوگرافی استفاده میکنند. علاوهبر روشهای پزشکی، امکان تشخیص این عارضه در منزل هم وجود دارد. اما چگونه؟ در ادامه به معرفی انواع روش تشخیص دیسک کمر در خانه میپردازیم.
۱. تست کشش مستقیم پا
تست بلندکردن پای مستقیم، رایجترین روش تشخیص دیسک کمر است. این تست به شما کمک میکند تا متوجه شوید که آیا به سیاتیک مبتلا هستید یا خیر. سیاتیک دردی تیرکشندهای است که از باسن به پایین پا میرود و به دلیل فشردگی عصب ناشی از دیسک کمر ایجاد میشود.
برای انجام این تست، روی یک سطح به پشت صاف دراز بکشید، پاها را صاف نگه دارید و مچ پاها را خم کنید. به آرامی یک پا را تا جایی که میتوانید بالا ببرید، بدون اینکه زانو را خم کنید یا دردی ایجاد شود. این حالت را برای چند ثانیه نگه دارید و سپس پا را پایین بیاورید. این حرکت را روی طرف دیگر هم انجام دهید.
اگر هنگام بلندکردن پا در قسمت پایین کمر یا پا احساس درد کردید، احتمالا به سیاتیک ناشی از دیسک کمر مبتلا باشید. البته این تست بهطور خاص برای فتق دیسک نیست؛ چراکه شرایط دیگری مانند تنگی کانالنخاعی یا سندرم پیریفورمیس هم احتمالا باعث ایجاد سیاتیک شود. بنابراین، اگر نتایج این تست مثبت بود، باید برای ارزیابی بیشتر به فوق تخصص دیسک کمر در تهران مراجعه کنید.
۲. تست اسلمپ
روش دوم برای تشخیص دیسک کمر در منزل، استفاده از تست اسلمپ است. این تست هم کمک میکند سیاتیک ناشی از دیسک کمر در قسمت پایین کمر را تشخیص دهید. برای انجام تست اسلمپ، روی یک صندلی بنشینید و پاهایتان را بهصورت صاف روی زمین قرار دهید. سپس تا جایی که میتوانید به جلو خم شوید و کمرتان را گرد کنید. بعداز آن یکی از پاها را بهصورت صاف جلوی خودتان دراز کنید و مچ پا را خم نگه دارید. در مرحله بعد به آرامی چانهتان را به سمت سینه پایین بیاورید و این حالت را برای چند ثانیه نگه دارید. اگر در هنگام انجام این کار در قسمت پایین کمر یا پا احساس درد یا علائم دیگری داشتید، احتمالا به سیاتیک ناشی از فتق دیسک مبتلا هستید.
تست اسلمپ مانند تست کشش مستقیم پا، هم تنها یک آزمون است و نمیتواند بهتنهایی برای تشخیص قطعی دیسک کمر یا سایر مشکلات ستون فقرات استفاده شود. نتایج این تست ممکن است تحت تاثیر عوامل مختلفی مانند اسپاسم عضلانی، آرتروز و سایر بیماریهای ستون فقرات قرار گیرد.
۳. ضعف عضلانی
روش دیگر برای تشخیص دیسک کمر در منزل، بررسی ضعف عضلانی است. برای این کار، همانطور که پاشنه خود را روی زمین نگه داشتهاید، سعی کنید انگشتان را به سمت پایین فشار دهید. اگر نمیتوانید به راحتی انگشتان خودتان را فشار دهید یا در پشت خود احساس درد کردید، احتمالا دیسک کمر داشته باشید.
جمعبندی
اگرچه تشخیص دیسک کمر در منزل خیلی پیشنهاد نمیشود؛ چراکه میتواند باعث آسیب بیشتر به بیمار شود؛ اما شما میتوانید قبل از مراجعه به پزشک و با احتیاط کامل، تست کشش مستقیم، تست اسلب یا ضعف عضلانی انجام دهید. برخی علائم دیسک کمر ممکن است در خانه قابل تشخیص باشند؛ اما تشخیص قطعی و دقیق این عارضه تنها توسط پزشک متخصص و با استفاده از روشهای تصویربرداری امکانپذیر است. برای تشخیص صحیح و درمان مناسب، در صورت بروز هرگونه درد مزمن کمر، بیحسی، ضعف یا اختلال در عملکرد روده یا مثانه، باید به پزشک مراجعه شود.
سوالات متداول
چگونه میتوان تشخیص داد که درد کمر ناشی از دیسک است یا موارد دیگر؟
تشخیص دقیق علت درد کمر، به ویژه زمانیکه این درد ناشی از دیسک باشد، نیازمند معاینه دقیق توسط پزشک متخصص است. اما آشنایی با علائم رایج دیسک کمر میتواند به شما کمک کند تا اهمیت مراجعه به پزشک را درک کنید.
چه تفاوتی بین درد دیسک کمر و درد سیاتیک وجود دارد؟
دیسک کمر زمانی اتفاق میافتد که یکی از دیسکهای بین مهرهای آسیب دیده یا پاره میشود. این آسیب متاسفانه باعث التهاب و فشار روی اعصاب میشود. و درد سیاتیک دردی است که از کمر شروع میشود و از طریق عصب سیاتیک به پایین پاها میرود. این درد در برخی از بیماران در یک و در برخی دیگر در هر دو پا احساس میشود.
چه زمانی باید برای دیسک کمر به پزشک مراجعه کرد؟
شما میتوانید درد دیسک کمر را در خانه مدیریت کنید؛ اما برای درمان لازم است به پزشک متخصص مراجعه کنید؛ خصوصا اگر درد کمر شما به سمت پای شما میرود یا اگر وضعیت بیحسی، گزگز یا ضعف دارید، مراجعه به پزشک و دریافت مراقبتهای پزشکی ضروری است.
