اگر زانوی شما به علت آرتریت بهشدت آسیب دیده است، ممکن است انجام فعالیتهای سادهای مانند راهرفتن و بالارفتن از پلهها برای شما دشوار باشند. حتی ممکن است دردی را هنگام نشستن یا درازکشیدن احساس کنید. اگر روشهای غیرجراحی مانند داروها نتوانند به بهبود زانوی شما کمک کنند، پزشک ممکن است جراحی پروتز زانو را به شما پیشنهاد دهد. در ادامه این مطلب، توضیح میدهیم که پروتز زانو چیست، شما را با انواع آن آشنا میکنیم و به عوارض این جراحی میپردازیم.
بیشتر بخوانید: پروتز لگن
بهترین پروتز زانو
پروتز زانو، دستگاهی است که در جراحی تعویض مفصل زانو جایگزین مفصل زانو میشود. این جراحی، روشی مؤثر برای تسکین درد، اصلاح بدشکلی پاها و کمک به انجام دوباره فعالیتهای عادی است. پروتزی که برای شرایط شما مناسبتر باشد، بهترین پروتز مفصل زانو برای شماست؛ بنابراین، تنها پزشکی که از شرایط شما بهخوبی اطلاع دارد، میتواند بهترین دستگاه را به شما توصیه کند.
جراحان ارتوپدی ممکن است در انتخاب بهترین پروتز با یکدیگر همعقیده نباشند؛ زیرا، معیارهای آنها متفاوت است. برای مثال، برخی از جراحان ترجیح میدهند از جدیدترین پروتز بازار استفاده کنند، برخی دیگر به دنبال پروتزهایی با طولانیترین طول عمر هستند و حتی برخی از آنها نظر بیمار را در این باره جویا میشوند؛ ولی، نکته مهم در انتخاب بهترین پروتز این است که بیماران و جراحان باید سابقه عملکرد پروتز و مشکلات زانو را در نظر بگیرند.
بیشتر بخوانید: ایمپلنت زانو
هدف از پروتز زانو چیست؟
هدف از استفاده از دستگاه پروتز در جراحی تعویض مفصل زانو، کمک به بهبود شرایط زیر است:
- درد و سفتی شدید زانو که انجام فعالیتهای روزمره مانند راهرفتن، بالارفتن از پلهها و نشستن و بلندشدن از صندلیها را دشوار میکند
- درد متوسط یا شدید زانو در هنگام استراحت در شب یا روز
- التهاب و تورم مزمن زانو که با استراحت و داروها بهبود نمییابد
- بدشکلی زانو مانند پای پرانتزی
انواع پروتز زانو
انواع پروتز از نظر نوع متریال عبارتاند از:
- فلز روی پلاستیک: این نوع متداولترین و ارزانترین نوع پروتز محسوب میشود. بخش بالایی (فمورال) فلزی است و بخش پایینی (اسپیسر) که به بخش تیبیا متصل است، از پلاستیک پلیاتیلن ساخته شده است. بخش فلزی ممکن است از تیتانیوم، زیرکونیم، نیکل و کبالت-کروم ساخته شود
- سرامیک روی پلاستیک: در این نوع پروتز، بخش فمورال از سرامیک یا فلز ساخته شده است. اگر این بخش فلزی باشد، حتما پوششی سرامیکی دارد. بخش سرامیکی روی اسپیسر پلاستیکی قرار میگیرد. افرادی که به نیکل حساسیت دارند، ممکن است کاندیدای مناسبی برای این نوع پروتز باشند
- سرامیک روی سرامیک: در این نوع پروتز، هر دو بخش تیبیا و فمورال از سرامیک ساخته شدهاند. این نوع پروتز کمتر از انواع دیگر با بدن واکنش نشان میدهد؛ ولی، ممکن است صداهایی را در هنگام راهرفتن ایجاد کند
- فلز روی فلز: هر دو بخش تیبیا و فمورال این نوع پروتز از فلز ساخته شدهاند. ازآنجاییکه این نوع فلز طول عمر طولانیتری دارد، برای افراد جوانتر مناسبتر است
بیش از ۱۵۰ نوع پروتز زانو با طرحهای متفاوت برای جراحی تعویض مفصل در بازار وجود دارند. متداولترین انواع پروتز از نظر طراحی عبارتاند از:
- پروتز تثبیتکننده خلفی (POSTERIOR-STABILIZED): در این طرح، رباطهای صلیبی برداشته میشوند و بخشهای پروتز در جای رباط صلیبی خلفی قرار میگیرند و نقش این رباطها را ایفا میکنند
- پروتز صلیبی (CRUCIATE-RETAINING DESIGNS): در این طرح، رباطهای صلیبی برداشته نمیشوند. بیمارانی که دارای رباط صلیبی سالم برای تثبیتسازی مفصل زانو دارند، کاندیدای مناسبی برای این نوع هستند
عوارض عمل پروتز زانو
خطر ابتلا به عوارض پس از عمل پروتز زانو یا همان جراحی تعویض مفصل زانو پایین است. خوشبختانه، عوارض خطرناکی مانند عفونت مفصل تنها در کمتر از ۲% از بیماران رخ میدهند. عوارض خطرناکتری مانند حمله و سکته قلبی نیز نادر هستند. اگر بیماران دارای بیماری مزمن باشند، خطر ابتلا به عوارض ممکن است افزایش یابد. این عوارض میتوانند دوره بهبودی را طولانیتر کنند. پیش از عمل، با جراح ارتوپدی خود درباره این عوارض صحبت کنید. عوارض این عمل عبارتاند از:
- عفونت: عفونت ممکن است چند روز، چند هفته و حتی چند سال پس از جراحی در درون زخم یا در بخشهای عمیق اطراف پروتز رخ دهد. درمان عفونتهای خفیف در ناحیه زخم معمولا با آنتیبیوتیک امکانپذیر است؛ ولی، عفونتهای بزرگ ممکن است به جراحی و برداشتن پروتز نیاز داشته باشند. هر گونه عفونتی در بدن ممکن است به مفصل زانوهای شما سرایت کند
- لختهشدن خون: لختهشدن خون در وریدهای پا یکی از متداولترین عوارض جراحی تعویض مفصل محسوب میشود. اگر این لختههای خونی آزاد شوند و به ریهها برسند، میتوانند زندگی افراد را تهدید کنند. جراح ارتوپد شما میتواند برنامهای را برای بهبود گردش خون و جلوگیری از لختهشدن خون تدوین کند
- مشکلات مرتبط با پروتز: متریال و طراحی پروتزها و تکنیکهای جراحی روزبهروز پیشرفتهتر میشوند؛ ولی، بخشهایی از آنها ممکن است فرسوده یا شل شوند
- محدودشدن دامنه حرکتی: بافت اسکار ممکن است پس از جراحی تشکیل شود و دامنه حرکتی را بهویژه در بیمارانی که دامنه حرکتی محدودی پیش از جراحی داشتند، محدود کند. بیماران میتوانند دامنه حرکتی خود را با فیزیوتراپی و تمرینات دامنه حرکتی افزایش دهند. اگر این روشها شکست بخورند، پزشک ممکن است دستکاری تحت بیهوشی را توصیه کند
- درد: درد برخی از بیماران ممکن است پس از جراحی تعویض مفصل برطرف نشود. این عارضه نادر است و درد بیشتر بیماران پس از جراحی بهصورت قابل توجهی بهبود مییابد
- آسیب عصبی-عروقی: آسیب به اعصاب و رگهای خونی اطراف زانو ممکن است در طول جراحی رخ دهد؛ ولی، نادر است
جمعبندی
خوشبختانه، بیشتر از ۹۰% از افرادی که پروتز زانو دارند و ۱۵ سال از جراحی آنها گذشته است، دارای عملکرد قابلقبولی هستند. تنها پزشکان میتوانند بهترین دستگاه پروتز را با توجه به شرایط شما و تجربه خود انتخاب کنند. بهترین دستگاه میتواند عملکرد زانوی شما را بهبود دهد و طول عمری طولانی دارد. اگر دستگاه خاصی را ترجیح میدهید، از پزشک خود بخواهید آن را با دستگاههای دیگر مقایسه کند.
حتما دستورات جراح خود را پس از جراحی رعایت کنید و سعی کنید سلامت کلی خود را بهبود دهید تا با عوارض این جراحی مانند عفونت و لختهشدن خون روبهرو نشوید و جراحی موفقی داشته باشید. اگر میخواهید بدانید که عمل پروتز زانو چگونه است و به دنبال جراح ماهر و باتجربهای در این زمینه هستید، ما دکتر بهامین عطار را به شما پیشنهاد میکنیم. همین امروز میتوانید نوبتی را برای ملاقات با این دکتر رزرو کنید و اولین گام را برای داشتن یک زندگی بدون زانودرد بردارید.
سوالات متداول
چه زمانی بیمار به عمل پروتز زانو نیاز پیدا می کند؟
اگر روشهای غیرجراحی مانند داروها و وسایل کمکی مانند عصا و واکر نتوانند به بهبود مشکلات زانو مانند درد شدید، التهاب و تورم زانو کمک کنند، بیمار ممکن است به این عمل جراحی نیاز پیدا کند.
آیا سن در جراحی پروتز زانو موثر است؟
ازآنجاییکه پزشک این جراحی را با توجه به درد و ناتوانی بیمار توصیه میکند، میتوان گفت که سن تأثیری در جراحی پروتز ندارد. به عبارت دیگر، هر فردی از نوجوانان مبتلا به آرتریت نوجوانی تا سالمندان مبتلا به آرتریت دژنراتیو میتوانند کاندیدای مناسبی برای این جراحی باشند.
