نرمی استخوان یا راشیتیسم یکی از بیماریهای شایع است که علاوه بر بزرگسالان، کودکان و نوزادان هم به آن مبتلا خواهند شد. معمولاً بسیاری از افراد اطلاعات کاملی درباره این بیماری ندارند، به همین دلیل با این سوال مواجه میشوند که راشیتیسم چیست و چه علائمی دارد؟
بیماری نرمی استخوان علائم مختلفی دارد، برای اینکه فرایند درمان را زودتر آغاز کنید و با عوارض سنگین آن روبرو نشوید، باید تمامی این علائم را بهخوبی بشناسید. همچنین در کنار آشنایی با علائم این بیماری باید دلایل بروز آن را بشناسید تا بتوانید با رعایت نکات مهم از ابتلا به آن جلوگیری کنید.
بیشتر بخوانید: درمان پوکی استخوان
یکی دیگر از دغدغههای بسیار مهم مبتلایان مربوط به نحوه درمان بیماری است. معمولا این دسته از افراد استرس زیادی را برای درمان بیماری خود تحمل میکنند و حتی برخی از آنها با دیدن وضعیت بدنی خود دچار افسردگی میشوند.
در این مطلب قصد داریم به طور کامل بیماری نرمی استخوان را از زوایای مختلف مورد بررسی قرار دهیم و به شما بگوییم که چه کسانی بیشتر در معرض ابتلا به راشیتیسم قرار دارند. همچنین در ادامه اطلاعات کاملی درباره علائم بیماری، دلایل بروز و راههای درمان آن ارائه میکنیم تا بتوانید از ابتلا به آن جلوگیری کنید و در صورت مواجهه با آن، روند درمان را بهتر و سریعتر انجام دهید.
نرمی استخوان چیست؟
نرمی استخوان یک بیماری ارتوپدی است که آن را با نامهای دیگری مانند راشیتیسم و استئومالاسی میشناسند. معمولا این بیماری در کودکان شایعتر است و با نرمی استخوانها و ضعیفشدن آنها خود را نشان میدهد. درصورتیکه روند درمان در کمترین زمان ممکن آغاز نشود، خمیدگی و رشد ناقص استخوان را به همراه خواهد داشت. طبیعتا در چنین مواقعی احتمال شکستگی استخوانها به شدت بالا میرود.
فاکتورهای مختلفی در ابتلا به استئومالاسی دخالت دارند که رژیم غذایی و سن مهمترین آنها به شمار میآیند. در واقع سوءتغذیه و عدم جذب فسفر و کلسیم یکی از مهمترین دلایلی است که افراد را به نرمی استخوان مبتلا میکند. بیماری راشیتیسم سطحهای مختلفی دارد که مهمترین و اصلیترین آنها عبارتاند از:
- راشیتیسم نوع یک و نوع دو (وابسته به ویتامین d)
- راشیتیسم کلیوی (به دلیل عملکرد ضعیف کلیه)
- راشیتیسم مقاوم به هدر رفتن فسفات کلیه
- راشیتیسم هیپوفسفاتمیک
انواع نرمی استخوان
نرمی استخوان معمولاً بر اساس شدت (از خفیف تا شدید) و محل درگیری استخوانها به انواع مختلفی تقسیم میشود. شدت این بیماری تا حد زیادی به زمان تشخیص و شروع درمان بستگی دارد. در صورتی که درمان نرمی استخوان بهموقع آغاز نشود، ممکن است از نوع خفیف به حالت شدید تبدیل شده و در نتیجه نیاز به جراحیهای ترمیمی بهجای دارودرمانی ساده پیدا کند.
چه کسانی بیشتر دچار نرمی استخوان میشوند؟
نرمی استخوان دلایل خاص خود را دارد، اما پژوهشها نشان میدهد که احتمال ابتلا به این بیماری در برخی افراد بیشتر از دیگران است. در ادامه، گروههایی که بیش از سایرین در معرض نرمی استخوان قرار دارند معرفی شدهاند.
- افرا با پوست تیره: معمولاً امکان دریافت ویتامین D در پوست تیره سختتر است، به همین دلیل احتمال ابتلای این دسته از افراد به بیماری نرمی استخوان نسبت به دیگران بیشتر است
- افراد با رژیم گیاهخواری: کسانی که رژیم گیاهخواری را انتخاب کردهاند، ویتامینها و مواد معدنی کمتری را دریافت خواهند کرد
- علاقهمندان به کرم ضد آفتاب: کسانی که به طور مداوم از کرم ضد آفتاب استفاده میکنند، میزان دریافت ویتامین D (از طریق نور خورشید) را پایین میآورند
- افراد با لباس پوشیده: بسیاری از افراد در طول روز لباسهایی میپوشند که تمام بدن آنها را میپوشانند. توجه داشته باشید که این نوع از پوشش دریافت ویتامین D را به حداقل میرساند
- خانمهای باردار: ازآنجاییکه هورمونهای بارداری تأثیر زیادی در فعالیت سلولهای استخوانی دارند، احتمال ابتلای خانمهای باردار به نرمی استخوان بارداری یا اوستئوپروزیسیا بارداری بالا میرود
- ساکنان کشورهایی با آفتاب کمتر: موقعیت جغرافیایی برخی از کشورها باعث شده است که ساکنان آن نور کمتری را از خورشید دریافت کنند
نرمی استخواچه علائمی دارد؟
علائم نرمی استخوان یکی از مهمترین و اصلیترین موضوعاتی است که باید به آن توجه کنید. در واقع هرچه اطلاعات و آگاهی شما در این حوزه بیشتر باشد، روند درمان سریعتر آغاز خواهد شد. موارد زیر از جمله مهمترین علائم بیماری راشیتیسم هستند:
- شکستگی بیدلیل استخوان
- غیرعادی بودن شکل جمجمه (تغییر شکل ظاهری)
- عدم رشد طبیعی استخوانها
- کوتاه بودن قد
- ضعف و از دست رفتن عضلات
- گرفتگی عضلات یا ضعف عضلانی
- تاخیر در مهارتهای حرکتی
- غیرعادی بودن شکل دندانها یا ایجاد تغییر در ظاهر آنها
- تاخیر در تشکیل دندانهای کودک
- زمین خوردن ناگهانی
- احساس درد در ستون فقرات، لگن، بازوها و پاها
- نقص در ساختار دندان
- پاهای پرانتزی
- تغییر شکل در اسکلت بدن
- برجستگی در استخوان سینه
- وجود انحنا در ستون فقرات و فرم پاها (خمیده شدن پاها)
- تغییر شکل لگن
- به ندرت خم شدن ستون فقرات
- افزایش ضخامت مچ دست، زانو و پا
بیشتر بخوانید: عفونت استخوان یا استئومیلیت چیست؟
دلایل بروز نرمی استخوان
یکی از پرتکرارترین سوالاتی که در مورد نرمی استخوان پرسیده میشود، دلایل بروز آن است. در واقع نرمی استخوان در بزرگسالان و کودکان دلایل مختلفی دارد که در ادامه مهمترین و اصلیترین آنها را معرفی میکنیم:
- عدم دریافت ویتامین D کافی به دلیل تغذیه نامناسب یا قرار نگرفتن در معرض نور خورشید
- اختلال در دریافت ویتامین d به دلیل پوست تیره، اختلالات مادرزادی، زندگی در عرضهای شمالی جغرافیایی، تولد زودرس و غیره
- ژنتیک یا سابقه خانوادگی
- فرم ضعیف استخوانها
- تحلیل و فرسودگی استخوانها به دلیل افزایش سن
- تحلیل استخوانها به دلیل کاهش هورمون استروژن و قطع شدن قاعدگی در سنین یائسگی
- مصرف مداوم و طولانی برخی از داروها (داروهای آسم و آرتریت روماتوئید، ضد صرع و تشنج، درمان سرطان پروستات و سینه، اسید معده، ضدافسردگی، داروهای درمانکننده دیابت نوع دوم، بیماری HIV، نارسایی کلیه و…)
- مصرف زیاد سیگار و الکل
- ابتلا به بیماریهای مختلفی مانند التهاب روده، کولیت، التهاب لوزالمعده، جراحی معده و روده، بیماری کلیوی و کبدی
- عدم بازیابی فسفات توسط کلیهها
روش های پیشگیری از نرمی استخوان
نور خورشید اصلیترین منبع طبیعی ویتامین D برای بدن انسان به شمار میرود. قرار گرفتن در معرض آفتاب بهویژه در ساعات میانی روز، حدود ۱۰ تا ۱۵ دقیقه در بیشتر روزهای سال، میتواند نیاز بدن به این ویتامین را تأمین کند. با این حال، در فصل زمستان یا در افرادی با پوست تیره، تولید کافی ویتامین D از طریق نور خورشید ممکن است محدود شود و نیاز به منابع غذایی یا مکملها افزایش یابد.
برای جلوگیری از ابتلا به نرمی استخوان، ضروری است که اطمینان حاصل شود کودک شما رژیمی سرشار از منابع ویتامین D را دریافت میکند. مواد غذایی مانند ماهیهای چرب (نظیر سالمون و تن)، روغن ماهی و زرده تخممرغ از جمله منابع طبیعی این ویتامین هستند. همچنین، مصرف خوراکیهای غنیشده با ویتامین D نیز توصیه میشود؛ برای اطمینان از میزان این ویتامین، بررسی برچسب تغذیهای محصولات اهمیت دارد. در صورتی که باردار هستید یا نوزادتان در معرض کمبود ویتامین D قرار دارد، حتماً با پزشک متخصص درباره نحوه و مقدار مصرف مکملهای ویتامین D مشورت کنید.
راه های درمان نرمی استخوان
راههای مختلفی برای درمان نرمی استخوان وجود دارد که پزشک شما بر اساس وضعیت استخوانها بهترین و مناسبترین گزینهها را پیشنهاد میکند. از جمله بهترین و اصولیترین راههای درمان این بیماری را در ادامه معرفی کردهایم.
استفاده از داروهای مختلف
هنگامی که علائم نرمی استخوان را مشاهده کردید، باید سریعا به پزشک مراجعه کنید. بعد از اینکه پزشک متخصص معاینات لازم را انجام داد، احتمالاً براساس وضعیت بیماری شما یکسری داروهای مختلف مانند Fosamax ،Prolia، بیس فسفوناتها (مانند Boniva و Fosamax) و… را تجویز کند.
مصرف مکملهای ویتامین و کلسیم
درصورتیکه معاینات و آزمایشهای مربوط به بیماری نشان دهند که وضعیت استخوانهای شما بد نیست، دکتر برای شما مکملهای ویتامین D و کلسیم تجویز میکند تا ناز استخوانهای شما را تامین کند.
تغییر در رژیم غذایی
همانطور که گفتیم، سوء تغذیه و رژیم غذایی نامناسب یکی از علتهای اصلی ابتلا به این بیماری هستند. در بسیاری از مواقع با ایجاد تغییر در رژیم غذایی و اضافه کردن منابع کلسیم و ویتامین D به وعدههای غذایی خود، میتوان این بیماری را درمان کرد.
ترک عادتهای مضر
برخی از عادتهای مضر مانند مصرف مواد غذایی ناسالم، مصرف دخانیات و نوشیدنیهای الکلی عامل اصلی نرمی استخوان هستند. درصورتیکه پزشک شما متوجه این عادتها شود، قطعا شما را از آنها منع خواهد کرد.
ورزش منظم
برخی از ورزشها مانند پیادهروی، تمرینات مقاومتی و… وجود دارند که باعث تقویت استخوانها میشوند. درصورتیکه این ورزشها را به طور مداوم انجام دهید، بیماری شما بهبودی پیدا میکند. البته توجه داشته باشید که این ورزشها را طبق دستور پزشک و زیر نظر افراد متخصص انجام دهید.
طب سنتی
مصرف برخی از داروهای گیاهی برای تقویت استخوانها گزینه بسیار مناسبی هستند. از جمله این داروها میتوان به موارد زیر اشاره کرد:
- ترکیب شیر بادام با عسل
- ترکیب شیر سویا با عسل
- ترکیب تخم کدو تنبل، دانه کنجد، بذر کتان، کشمش و عسل
- مریمگلی قرمز
- شبدر قرمز
- زردچوبه
- آویشن
عمل جراحی
عمل جراحی آخرین روشی است که متخصصین ارتوپد آن را پیشنهاد میکنند. در واقع این روش زمانی انجام میشود که بیماری شما پیشرفت کرده باشد و سایر روشهای درمان جوابگو نباشند.
بیشتر بخوانید: علت سیاه شدن سر استخوان ران
جمعبندی
بیماری نرمی استخوان یا راشیتیسم یک بیماری ارتوپدی است که منجر به تضعیف استخوانها و نرم شدن آنها میشود. علائم این بیماری زیاد هستند، به همین دلیل باید با تمام آنها آشنایی داشته باشید تا زودتر و سریعتر آن را درمان کنید.
در این مطلب به طور کامل نرمی استخوان را از زوایای مختلف مورد بررسی قرار دادیم و به شما گفتیم که مهمترین علائم آن کدامها هستند. همچنین در ادامه دلایل بروز بیماری و راههای درمان آن را بیان کردیم تا اطلاعات بیشتری در این زمینه داشته باشید. اگر همچنان درباره بیماری راشیتیسم سوال خاصی دارید، از طریق بخش نظرات با ما به اشتراک بگذارید تا شما را راهنمایی کنیم.
سوالات متداول
چگونه می توان نرمی استخوان را تشخیص داد؟
بهترین راه برای تشخیص این بیماری، مراجعه به پزشک متخصص برای انجام معاینات فیزیکی، آزمایش راشیتیسم و تصویربرداری است.
چه تفاوتی بین نرمی استخوان در کودکان و استئومالاسی در بزرگسالان وجود دارد؟
استئومالاسی یک اختلال "نرم شدن استخوان" در بزرگسالان است که دلیل اصلی آن کمبود ویتامین D است. در طرف مقابل دلیل اصلی ابتلای کودکان به این بیماری، به خاطر کمبود مواد معدنی در غضروف صفحات رشد است.
آیا نرمی استخوان می تواند باعث مشکلات دائمی در استخوانها شود؟
بله درصورتیکه درمان این بیماری بهموقع انجام نشود، ممکن است آسیبهای دائمی برای استخوانهای شما به وجود بیاید.
