بیماری بلانت در کودکان ، یک اختلال رشدی است که عمدتاً در دوران کودکی، بهویژه بین ۲ تا ۶ سالگی، بروز میکند و با خمیدگی غیرطبیعی استخوانهای ساق پا به سمت خارج مشخص میشود. این ناهنجاری که احتمال بروز آن در یک یا هر دو پا وجود دارد، حاصل اختلال در رشد صفحات رشد استخوان درشتنی است. علل دقیق این بلانت تاکنون به طور کامل شناخته نشده است، اما عوامل ژنتیکی و محیطی در بروز آن نقش دارند. در صورت عدم درمان بهموقع، این بیماری میتواند منجر به مشکلات جدی مانند درد مزمن، اختلال در راه رفتن و تغییر شکل دائمی پاها شود.
خوشبختانه، با تشخیص زودهنگام و آغاز درمان مناسب، از جمله استفاده از بریس، فیزیوتراپی و در برخی موارد جراحی، میتوان از پیشرفت بیماری جلوگیری کرد و کیفیت زندگی کودک را بهبود بخشید. در این مقاله بیشتر راجع به این بیماری صحبت میکنیم. از علائم، روش درمان و عوارض درمان نکردن آن خواهیم گفت. همراه ما باشید.
بیشتر بخوانید: شکستگی ساعد دست کودکان و نحوه درمان آن
بیماری بلانت چیست؟
بیماری بلانت، یک اختلال رشد استخوانی است که عمدتاً در کودکان و نوجوانان رخ میدهد و باعث انحراف ساق پا به سمت خارج و ایجاد حالت پرانتزی میشود. بیماری بلانت در کودکان به دلیل اختلال در رشد صفحات غضروفی اطراف زانو ایجاد میشود. در این بیماری، صفحه غضروفی داخلی که به زانو نزدیکتر است، رشد کند یا متوقف میشود، در حالی که صفحه غضروفی خارجی به رشد طبیعی خود ادامه میدهد. این تفاوت در رشد باعث میشود ساق پا به تدریج به شکل کمان درآید.
عارضه بلانت معمولاً به دو دسته تقسیم میشود: نوع کودک و نوع بزرگسال. نوع کودک بیشتر در کودکان زیر ۴ سال و نوجوانان رخ میدهد و اغلب هر دو پا را درگیر میکند. در این نوع، بدشکلی عمدتاً در استخوان ساق پا دیده میشود. در مقابل، نوع بزرگسال بیشتر در افراد چاق و دارای اضافه وزن رخ میدهد و معمولاً یک پا را درگیر میکند. در این نوع، علاوه بر ساق پا، استخوان ران نیز ممکن است دچار بدشکلی شود.
تشخیص زودهنگام این بیماری بسیار مهم است، زیرا در صورت عدم درمان، انحنای پاها بدتر شده و ممکن است منجر به مشکلات مفصلی و درد در بزرگسالی شود. درمان بیماری بلانت بسته به سن بیمار و شدت بیماری متفاوت است و ممکن است شامل بریس، فیزیوتراپی و در موارد شدیدتر جراحی باشد.
علائم و نشانه های بیماری بلانت
بیماری بلانت عمدتاً با تغییر شکل پاها مشخص میشود. یکی از شایعترین علائم بیماری بلانت در کودکان، پرانتزی شدن پاهاست؛ به طوری که قسمت پایین ساق پا به شکل C انگلیسی خمیده میشود. این حالت معمولاً در کودکان زیر زانو رخ میدهد و ممکن است به تدریج بدتر شود. بسته به شدت بیماری، علائم دیگری نیز ممکن است مشاهده شود:
- تفاوت در طول پاها: در برخی موارد، یکی از پاها کوتاهتر از پای دیگر میشود
- درد: در برخی موارد، به خصوص در نوجوانان، درد در اطراف زانو احساس میشود
- اختلال در راه رفتن: کودکان مبتلا به عارضه بلانت ممکن است در راه رفتن یا دویدن دچار مشکل شوند و الگوی راه رفتن غیرعادی داشته باشند
- چرخش پا: علاوه بر پرانتزی شدن، استخوان ساق پا ممکن است بچرخد و باعث ایجاد وضعیتی به نام پنجه کبوتری شود که در آن پنجه پا به سمت داخل چرخیده است
در مراحل اولیه، این بیماری ممکن است بدون درد باشد و والدین تنها با مشاهده تغییر شکل پاها متوجه آن شوند. در صورت مشاهده هرگونه تغییر شکل در پاهای کودک، به پزشک متخصص مراجعه کنید تا تشخیص دقیق و درمان مناسب انجام شود.
بیشتر بخوانید: علائم و راههای درمان در رفتگی مچ پا در کودکان و بزر گسالان
بیماری بلانت چگونه درمان می شود؟
درمان بیماری بلانت در کودکان با هدف اصلاح شکل پاها و بهبود عملکرد آنها انجام میشود. انتخاب روش درمانی به سن بیمار و شدت بدشکلی بستگی دارد. در کودکان زیر دو سال، اغلب وضعیت بیمار تحت نظر گرفته میشود، زیرا در برخی موارد با رشد کودک، انحنا به طور خود به خود برطرف میشود. در صورت عدم بهبود، از روشهای غیرتهاجمی مانند بریس و فیزیوتراپی تا سن چهار سالگی استفاده میشود. پس از این سن، در صورت لزوم، جراحی انجام میشود. روشهای جراحی و غیرجراحی متعددی برای درمان این بیماری وجود دارد که انتخاب هر یک به شرایط خاص بیمار بستگی دارد.
- فیزیوتراپی: فیزیوتراپی نقش بسیار مهمی در کمک به کودکان برای بهبود راه رفتن و کاهش مشکلات حرکتی ایفا میکند. فیزیوتراپیستها با آموزش استفاده صحیح از بریس و وسایل کمکی، تقویت عضلات، بهبود تعادل و هماهنگی و انجام تمرینات کششی، به کودک کمک میکنند تا دامنه حرکتی خود را افزایش داده و راه رفتن صحیحی را بیاموزد. همچنین، تمرینات تقویتی برای عضلات میانتنه و باسن به اصلاح وضعیت پاها و کاهش وزن کمک کرده و به این ترتیب از پیشرفت مشکلات موجود جلوگیری میشود. در کل، فیزیوتراپی یک ابزار درمانی موثر برای بهبود کیفیت زندگی کودکان با مشکلات بلانت است
- بریس: بریس پا، یا به عبارت دقیقتر، ارتز، اولین خط دفاعی در برابر بیماری بلانت در کودکان با علائم خفیف تا متوسط محسوب میشود. این بریسها که معمولاً از ران تا مچ پا را پوشش میدهند، شبانهروز و به مدت چندین ماه مورد استفاده قرار میگیرند. با رشد کودک و تغییر شکل استخوانها، بریس نیز به صورت دورهای تنظیم میشود. هدف اصلی از استفاده از بریس، هدایت رشد استخوانها به سمت حالت طبیعی و اصلاح تدریجی بدشکلی پا است. معمولاً پس از یک سال درمان با بریس، بهبود قابل توجهی مشاهده میشود. در صورتی که بدشکلی تا سن ۴ سالگی اصلاح نشود، ممکن است نیاز به جراحی باشد. بریسهای KAFO که از ران تا مچ پا را پوشش میدهند و فشاری به سمت داخل به زانو وارد میکنند، رایجترین نوع بریس برای درمان عارضه بلانت هستند
- جراحی: در مواردی که روشهای درمانی غیرجراحی مانند بریس درمانی برای اصلاح بدشکلی پا موثر واقع نشود، ممکن است پزشک به جراحی روی آورد. این تصمیم معمولا برای کودکانی که دچار بدشکلی شدید هستند یا بزرگسالانی که کاندیدای مناسبی برای بریس نیستند، گرفته میشود
جالب است بدانید که دو نوع جراحی رایج برای درمان این مشکل وجود دارد که عبارتاند از:
- جراحی رشد هدایتشده (همیاپیفیزیودز): این روش درمانی برای اصلاح تدریجی بدشکلی طراحی شده است. در این جراحی، با قراردادن پیچ، پلاک یا استیپل در یک طرف صفحه رشد استخوان، رشد در آن سمت متوقف میشود. در نتیجه، رشد در سمت دیگر صفحه باعث میشود که استخوان به تدریج شکل طبیعیتری به خود بگیرد. این روش برای کودکانی که هنوز صفحات رشد فعال دارند، مناسب است و حداقل ۴ سال طول میکشد تا نتیجه نهایی جراحی مشخص شود
- استئوتومی: در این روش جراحی، استخوان بریده شده و مجددا در موقعیت صحیح قرار میگیرد تا بدشکلی اصلاح شود. مزیت اصلی این روش، اصلاح سریع بدشکلی است. اما در عین حال، عوارضی مانند آسیب عصبی، افزایش طول ناگهانی استخوان و خطر بروز بدشکلیهای جدید در پا نیز وجود دارد
انتخاب نوع جراحی به عوامل مختلفی مانند شدت بدشکلی، سن بیمار، وضعیت کلی سلامتی و سایر شرایط فردی بستگی دارد. قبل از تصمیمگیری در مورد جراحی، پزشک تمامی جوانب مثبت و منفی هر روش را با بیمار در میان خواهد گذاشت.
عوارض درمان نکردن بیماری بلانت
بیماری بلانت در کودکان، اگر بهموقع تشخیص داده نشود و درمان مناسبی برای آن صورت نگیرد، عوارض جدی و طولانیمدتی را برای کودک به همراه خواهد داشت. در صورت عدم درمان، حالت پرانتزی پاها بهمرورزمان شدیدتر شده و خطر آسیبدیدگی مفصل زانو را بهشدت افزایش میدهد. این امر میتواند منجر به درد مزمن، محدودیت حرکتی و مشکلات جدی در راه رفتن و دویدن شود. همچنین، احتمال دارد که بدشکلی پاها به صورت دائمی باقی بماند و حتی با رشد کودک تشدید شود.
خوشبختانه، اگر این بلانت در سنین پایینتر از چهار سالگی تشخیص داده شده و درمان مناسب برای آن آغاز شود، فرایند درمان بسیار امیدوارکننده است. درمان زودهنگام میتواند از پیشرفت بدشکلی پاها جلوگیری کرده و خطر عوارض بلندمدت را به حداقل برساند. با این حال، در صورتی که عارضه بلانت به تأخیر بیفتد و درمان نشود، ممکن است به یک بیماری مادامالعمر تبدیل شود. بنابراین، مراجعه منظم به پزشک و پیگیری دقیق روند درمان، برای اطمینان از بهبودی کامل کودک و جلوگیری از عود بیماری، بسیار مهم است.
بیشتر بخوانید: مشکلات ارتوپدی کودکان
جمعبندی
در این مقاله توضیح دادیم که بیماری بلانت در کودکان یک اختلال رشد استخوانی است که باعث ایجاد انحنا در پاها و شکلگیری پای پرانتزی میشود. در این بیماری، صفحات رشد استخوان درشتنی به طور غیر طبیعی رشد میکنند و باعث میشوند که قسمت داخلی ساق پا کندتر از قسمت خارجی رشد کند. این اختلال میتواند باعث درد، مشکلات در راه رفتن و تغییر شکل دائمی پاها شود. تشخیص زودهنگام و درمان مناسب، از جمله استفاده از بریس، فیزیوتراپی و در موارد شدید جراحی، میتواند به بهبود علائم و جلوگیری از عوارض طولانیمدت این بیماری کمک کند.
سوالات متداول
آیا بیماری بلانت ارثی است؟
بله، بیماری بلانت میتواند ارثی باشد. در برخی موارد، عوامل ژنتیکی در بروز این بیماری نقش دارند و از والدین به فرزندان منتقل میشوند. اما این تنها عامل ایجادکننده بیماری بلانت در کودکان نیست. عوامل محیطی مانند چاقی، زود راه رفتن کودک و برخی عوامل دیگر نیز میتوانند در بروز این بیماری موثر باشند. بنابراین، اگر در خانواده شما سابقه این عارضه وجود دارد، احتمال ابتلای فرزندتان به این بیماری بیشتر خواهد بود.
آیا داشتن پای پرانتزی حتماً به معنی وجود بیماری بلانت است؟
خیر، داشتن پای پرانتزی لزوماً به معنای وجود بیماری بلانت نیست. در کودکان زیر دو سال، داشتن پای پرانتزی تا حدودی طبیعی است و معمولا با رشد کودک برطرف میشود. با این حال، اگر این حالت پرانتزی با گذشت زمان بدتر شود و یا در سنین بالاتر بروز کند، ممکن است نشانهای از بیماری بلانت باشد.. برای تشخیص دقیق، بهتر است به پزشک متخصص مراجعه کنید.
