نرمی کشکک زانو یکی از مشکلات شایع زانو است. این عارضه بیشتر در بین افراد ورزشکاری رخ میدهد که فعالیت ورزشی سنگینی انجام میدهند. اما احتمال رخ دادن این بیماری در افراد معمولی نیز وجود دارد. مشکلاتی همچون عدم تعادل عضلانی یا آسیبهای زانو میتوانند باعث این درد شود. درمانهای ساده مثل استراحت یا فیزیوتراپی احتمالا موثر باشد ولی در موارد شدیدتر باید مداخله بیشتری صورت بگیرد. در در این مقاله ما قصد داریم به علت و چیستی نرمی کشکک زانو(سندرم درد پاتلوفمورال) بپردازیم و همچنین از نحوه جلوگیری و رخ دادن این مشکل آگاه شویم. با ما همراه باشید.
نرمی کشکک زانو(کندرومالاسی) چیست؟
نرمی کشکک یا سندروم پاتلوفمورال به حالتی گفته میشود که در قسمت زانو و اطراف کشکک درد احساس شود. به این حالت کندرومالاسی زانو نیز گفته میشود. زمانی که کشکک روی سطح مفصل ران به درستی حرکت نکند این حالت رخ میدهد. این اتفاق باعث تحریک یا التهاب میشود و اغلب بین کسانی رخ میدهد که حرکات مکرر مثل دویدن و پریدن انجام میدهند. درمان این عارضه بسته به سطح و میزان درد شخص متفاوت است. اگر در سطح اولیه باشید با استراحت و حرکات تقویت عضلانی میتوانید مشکل را برطرف کنید ولی اگر بدتر شود باید به پزشک فوق تخصص زانو یا دکتر ارتوپدی مراجعه کنید.
علت بروز نرمی غضروف کشکک زانو
نرمی کشکک زانو به دلایل مختلفی رخ خواهد داد. شایعترین اتفاقی که در این حالت رخ میدهد، استفاده مداوم زانو با حرکات سنگین است. وقتی فشار بیشازحد به مفضل وارد شود کشکک به درستی روی استخوان ران حرکت نمیکند و باعث تحریک و سایش غضروف زیر کشکک میشود. ضعف عضلانی یا عدم تعادل در قسمت زانو، حرکات نادرست و آسیبهای زانو از دیگر عواملی است که باعث به وجود آمدن این مشکل میشود. تغییر ناگهانی و سنگین کردن یک دفعه حرکات خود نیز باعث میشود که این حالت تشدید پیدا کند. شما باید همواره مراقب حرکات فیزیکی خود باشید که روی زانو فشار ایجاد میکند.
علائم نرمی غضروف کشکک زانو
علائم نرمی غضروف زانو معمولا با درد در جلوی زانو یا اطراف کشکک نمایان میشود. این درد اغلب هنگامی که فعالیتهایتان فشار زیادی روی زانو وارد میکند، بروز میکند. این فعالیتها عبارتاند از دویدن، بالا رفتن از پلهها یا نشستن طولانیمدت. همچنین ممکن است فرد احساس قفل شدن زانو، صدای ترکخوردن یا ساییدگی در زانو را تجربه کند. از دیگر علائم این بیماری میتوان به تورم خفیف، حس ناپایداری و کاهش توانایی در انجام حرکات روزمره اشاره کرد. همه این علائم نشاندهنده تغییراتی در کشکک زانو است.
این درد با فعالیتهایی که زانوی شما خم باشد، تشدید مییابد مثل نشستن طولانیمدت در ماشین یا سینما. در برخی موارد ضعف در اطراف زانو یا عدم تعادل در همان قسمت باعث فشار بر کشکک میشود که متاسفانه باعث تشدید و بدتر شدن علائم میشود. یکی از علائم دیگر این عارضه، ورم خفیف و درد است که در بسیاری از موارد مستقیما متوجه آن نمیشوند.
در مواردی که این مشکل در سطح پیشرفتهتر است، بیمار ممکن است احساس ساییدگی کشکک زانو داشته باشد که این علائم معمولا نشاندهنده آسیب غضروفی جدیتر است. علائم به مرورزمان با افزایش فعالیتهای فیزیکی یا حرکات مکرر، بدتر میشوند و در صورت عدم درمان مناسب ممکن است به مشکلات بلندمدت مانند کاهش دامنه حرکت زانو منجر شود. در صورت بدترشدن این عارضه، در انجام حرکات هم با محدودیتهایی مواجه خواهید شد.
درجه بندی نرمی کشکک زانو
برای درک بهتر میزان آسیبی که زانوی شما دیده است، یک درجهبندی ساده وجود دارد. درجهبندی نرمی کشکک زانو به شدت آسیب غضروف و علائم بیمار بستگی دارد. معمولا این درجهبندی دارای سه سطح خفیف، متوسط و شدید است که در ادامه بیشتر توضیح دادهایم.
- خفیف: در این وضعیت شما احساس درد ملایم هنگام انجام فعالیتهایی مانند دویدن یا بالا رفتن از پله خواهید داشت و ساختار غضروف تغییری نخواهد کرد؛ در واقع در این سطح بدن شما آسیب بسیار جدی ندیده است و با تمرینات خانگی میتوانید وضعیت خود را بهتر کنید.
- متوسط: شما درد بیشتری دارید و فعالیتهای روزمره شما با محدودیت همراه است. در این مرحله ممکن است آسیب وارد شده به غضروف جدی باشد که نیاز به ارزیابی توسط دکتر فیزیوتراپیست دارید.
- شدید: در این مرحله درد شما بسیار شدیدتر است و تقریبا میتوان گفت که دائما در حال درد کشیدن خواهید بود. حتی در زمان استراحت نیز درد در قسمت زانویتان درد را حس میکنید. در واقع غضروف شما تقریبا تخریب شده است و نیاز به مداخلات پزشکی بیشتری نیز خواهید داشت.
هرچه آسیب وارد شده بیشتر باشد، مدتزمانی که برای درمان اختصاص داده میشود بیشتر و سطح درمان پیچیدهتر و سختتر میشود. بهتر است از زمانی که در مرحله خفیف بیماری قرار دارید، برای درمان اقدام کنید.
نحوه تشخیص نرمی غضروف کشکک زانو
تشخیص نرمی غضروف کشکک زانو با معاینه دکتر و آزمایشهای مختلف صورت میگیرد. دکتر در ابتدا باید سابقه بیمار را بررسی کرده و معاینه فیزیکی انجام دهد تا علائمی همچون درد جلوی زانو، حساسیت به لمس و حرکت نادرست کشکک را شناسایی کند. یکی از تستهای شایع، فشاردادن کشکک هنگام خمکردن زانو است که باعث تشخیص شدت درد و محدودیت حرکت است.
بعد از تشخیص اولیه پزشک باید از تصویربرداری مانند اشعه ایکس برای بررسی تغییرات استخوانی وMRI برای ارزیابی وضعیت غضروف و بافتهای نرم استفاده کند. این تستها انجام میشود؛ زیرا دکتر فقط قادر به تشخیص اولیه است و ممکن است سایر مشکلات برای زانو شخص به وجود آمده باشد را متوجه نشود.
این تصاویر کمک میکنند تا هرگونه ناهنجاری در موقعیت کشکک یا تخریب غضروف دیده شود. در مواردی نادر با درخواست دکتر، سیتیاسکن نیز انجام میشود تا جزئیات بیشتر بررسی شود. همچنین ارزیابی قدرت عضلات از طریق تستهای حرکتی در کنار این روشها نیز میتواند به تشخیص دقیقتر این مشکل کمک کند.
با ترکیب این معاینات و آزمایشها پزشک قادر خواهد بود که علت درد و میزان آسیبدیدگی را تشخیص دهد. بعد از مشخصشدن این موقعیت، دکتر میتواند با اطلاعاتی که به دست آورده است، روش درمانی مناسب را برای شخص آسیبدیده تعیین کند.
راه های درمان نرمی کشکک زانو
درمان نرمی کشکک زانو با روشهای مختلف و تحتنظر پزشک و در صورت نیاز با مداخلات بیشتر انجام میشود. شما با انجام ندادن فعالیتهایی که فشار زیادی بر زانو وارد میکند و همچنین استراحت کردن، میتوانید اولین گام در کاهش درد را بردارید. درصورتیکه درد و التهاب شدیدی دارید، میتوانید با گذاشتن یخ در مکان التهاب، آن را کم کرده و همچنین از داروهای ضدالتهاب غیر استروئیدی(NSAIDs) استفاده کنید.
برای درمان نرمی غضروف زانو میتوانید از فیزیوتراپی نیز کمک بگیید. فیزیوتراپی روشی بسیار موثر در درمان نرمی کشکک زانو است و بر تقویت عضلات چهارسر ران، همسترینگ و بهبود تعادل عضلانی موثر است. در کنار فیزیوتراپی میتوانید از تمرینات کششی و تقویتی نیز برای بهبود ثبات و حرکت کشکک کمک بگیرید. همچنین میتوانید از بریسهای زانو یا کفیهای طبی برای قرارگیری صحیح مکانیک زانو و جلوگیری از فشارهای نادرست استفاده کنید.
در مرحله آخر، زمانی که درمانهای غیرجراحی موثر نباشد، احتمال زیاد پزش فوق تخصص زانو یا جراح ارتوپدی، عمل جراحی را پیشنهاد میدهد. جراحی برای تنظیم محل کشکک یا ترمیم آسیبهای غضروفی انجام میشود. جراحیهای رایج مثل آرتروسکوپی برای ترمیم غضروف و استئوتومی برای تغییر زاویه زانو هستند. بااینحال بیشتر بیماران با روشهای غیرجراحی بهبودی کامل پیدا میکنند.
حتما بخوانید: تعویض کشکک زانو
راه های پیشگیری نرمی کشکک زانو
از قدیم گفتهاند که پیشگیری بهتر از درمان است. در مورد این مشکل نیز این مثال صادق است. قبل از آنکه به دنبال راههای درمان کندرومالاسی زانو باشید؛ میتوانید از راهکارهایی برای پیشگیری کمک بگیرید. برای پیشگیری از ابتلا به نرمی کشکک زانو یک سری تکنیکهایی وجود دارد که اگر آنها را رعایت کنید، احتمال رخ دادن این مشکل برای شما بهشدت کاهش مییابد. این نکات عبارتاند از: همچون:
- تقویت عضلات اطراف زانو: عضلات قوی به بهبود تعادل کشکک و کمترشدن فشار روی مفضل کمک میکند. تمرینات تقویتی زیر نظر فیزیوتراپیست برای عضلاتی مثل چهارسر ران و همسترینگ بسیار مفید است و به شما توصیه میشود.
- اصلاح حرکات ورزشی: در عین اینکه حرکات ورزشی میتواند کمک شایانی به ما بکند، ولی اشتباه انجام دادن آن باعث بروز مشکلات میشود. انجام حرکات به شیوه صحیح در تمریناتی همچون دویدن، پریدن، اسکات و هر تمرینی که روی زانو فشار میآورد، برای جلوگیری از آسیب ضروری است. برای آگاهی از شیوه درست حرکات میتوانید از مربیان یا فیزیوتراپیستهای باتجربه و کاربلد برای انجام درست حرکت کمک بگیرید.
- گرمکردن و کشش: قبل از هر حرکت ورزشی باید عضلهای را که درگیر خواهد شد، گرم کنید. گرمکردن باعث کاهش فشار ناگهانی بر مفاصل درگیر میشود. تلاش کنید که قبل از انجام هرگونه فعالیتی که پاهای شما درگیر میشود، کشش عضلات چهارسر، همسترینگ و ساق پا را انجام دهید؛ زیرا به بهبود انعطافپذیری و حفظ تعادل عضلانی کمک میکند.
- افزایش تدریجی شدت تمرینات: شروع فعالیتهای ورزشی با شدت زیاد یا افزایش ناگهانی آنها یکی از عوامل اصلی بروز نرمی کشکک است. تلاش کنید تا در بازه زمانی طولانی و آهسته، حرکات خود را سنگین کنید تا از فشار اضافی بر زانو جلوگیری شود.
- انتخاب کفش مناسب: در انتخاب کفش خود دقت کنید. استفاده از کفیهای مناسب نیز باعث کاهش فشار روی زانو میشود. در صورت نیاز از کفیهای اصلاحی نیز میتوانید استفاده کنید.
- حفظ وزن مناسب: وزن اضافی، فشار بیشتری به زانو وارد میکند. حفظ وزن مناسب از طریق رژیم غذایی یا ورزش منظم به کاهش این فشار کمک میکند و خطر بروز نرمی کشکک را کاهش میدهد.
- استفاده از محافظ زانو در فعالیتهای خاص: در فعالیتهایی که فشار روی زانو زیاد است با استفاده از زانوبند میتوانید فشار روی زانو را کاهش دهید. با استفاده از محافظ زانو احتمال آسیبدیدن بسیار کاهش مییابد.
با رعایت این نکات میتوانید خود را از بروز نرمی کشکک دور نگه دارید.
سخن آخر
نرمی کشکک زانو از سری مشکلاتی است که اگر به آن مبتلا شوید، زندگی برای شما سخت خواهد شد. با رعایتکردن نکاتی که در این مقاله بیان کردیم، میتوانید خود را از این مشکل دور نگه دارید. در صورتیکه مشکلتان از مرحله خفیف رد شد؛ حتما به دکتر مراجعه کنید و با برنامهای که به شما ارائه میدهد پیش بروید تا به درمان قطعی برسید.
سوالات متداول
چه نوع تمریناتی برای نرمی کشکک زانو مفید است؟
ورزشهای مناسب برای تقویت نرمی کشکک به دو دسته هوازی و قدرتی تقسیم میشوند. ورزشهای هوازی که باعث بالارفتن ضربان قلب میشود. این ورزشها برای تقویت عضلات اطراف مفصل زانو مفید است. برخی از ورزشهای هوازی عبارتاند از پیادهروی، دویدن، کشتی، شنا و دوچرخه سواری.
ورزشهای قدرتی، ورزشهایی هستند که باعث تقویت عضلات میشود. برخی از این ورزشها عبارتاند از اسکات، پلانک، لانژ و پشت پاشنه که باعث تقویت عضلات چهارسر ران و همسترینگ که از مفصل زانو میشود.
آیا نرمی کشکک زانو میتواند به دیگر مشکلات زانو منجر شود؟
کندرومالاسی کشکک ممکن است باعث از دست دادن غضروف زانو شود. با این اتفاق، مفصل زانو در هنگام حرکت توانایی محافظت از استخوان زانو را از دست میدهد. وقتی انتهای استخوانها به هم ساییده میشوند، چیزی را تجربه میکنید که به آن درد استخوان روی استخوان گفته میشود.
آیا فعالیت های ورزشی باید در زمان نرمی کشکک زانو محدود شوند؟
بله. در زمان نرمی کشکک زانو فعالیتهای ورزشی که فشار زیادی بر زانو وارد میکنند باید محدود شوند. فعالیتهایی مثل دویدن، پریدن و بالارفتن از پلهها درد و علائم را تشدید میکنند. توصیه میشود این نوع فعالیتها تا زمان بهبودی کاهش یابند یا بهطور موقت از انجام آن دست بکشید. در عوض، تمرینات کمفشار مانند شنا، دوچرخهسواری یا پیادهروی سبک برای حفظ تحرک و تقویت عضلات بدون فشار زیاد بر زانو را میتوانید انجام دهید.
