شکستگی استخوان اسکافوئید چیست؟

شکستگی استخوان اسکافوئید یکی از شایع‌ترین انواع شکستگی‌ها در ناحیه مچ دست است که معمولاً به دلیل سقوط از جاهای نسبتاً مرتفع یا آسیب‌های ورزشی رخ می‌دهد. این شکستگی ممکن است عوارض جدی به همراه داشته باشد؛ به همین خاطر نیاز به تشخیص به‌موقع و درمان مناسب دارد. این استخوان از ریزترین استخوان‌های مچ است و معمولاً احساس درد در ناحیه نوک انگشت شست، نشان از آسیب‌دیدگی آن دارد.

 ازآنجایی‌که در محل این استخوان جریان خون قوی وجود ندارد؛ بنابراین درمان و فرایندهای این نوع از شکستگی بسیار مهم است. در این مقاله به بررسی آناتومی استخوان اسکافوئید، علائم، تشخیص، درمان و عوارض آن خواهیم پرداخت، ما را همراهی کنید.

آناتومی استخوان اسکافوئید

 پیش از بررسی علل شکستگی استخوان اسکافوئید بهتر است درباره آناتومی و محل قرارگرفتن آن نیز اطلاعاتی کسب کنیم. استخوان اسکافوئید یکی از هشت استخوان مچ دست است که در قسمت داخلی مچ واقع شده است. این استخوان به شکل قایقی بوده و در نزدیکی پایه شست قرار دارد.

 اسکافوئید به‌عنوان یک استخوان کلیدی در حرکات مچ دست و ایجاد ثبات در این ناحیه عمل می‌کند و به خاطر موقعیت آن، هرگونه آسیب به این استخوان می‌تواند تأثیر زیادی بر عملکرد مچ دست داشته باشد. اسکافوئید مچ دست در محل اتصال مچ دست با ساعد قرار گرفته است.

علائم شکستگی اسکافوئید

شکستگی استخوان اسکافوئید ممکن است با علائم مختلفی همراه باشد که از جمله موارد زیر هستند.

• کبودی و تغییر رنگ در ناحیه این استخوان
• تورم
• درد
• کاهش دامنه حرکتی
• تغییر شکل یا برآمدگی که معمولا روی مچ دست نیست

حتما بخوانید: علائم شکستگی آرنج دست

تشخیص شکستگی اسکافوئید

شکستگی اسکافوئید از طریق معاینه فیزیکی توسط دکتر ارتوپد خوب برای آرنج امکان پذیر است. در اکثر موارد وجود تورم در ناحیه مچ دست از مشخص‌ترین علائم شکستگی استخوان اسکافوئید خواهد بود. همچنین احساس درد در حفره رادیال از دیگر مواردی است که با بررسی شرح حال عمومی بیمار تشخیص داده می‌شوند.

بعد از انجام معاینات عمومی، دکتر مربوطه برای تعیین بهترین روش درمان ممکن است برخی از عکس‌برداری‌ها و روش‌های پیشرفته‌تر را تجویز کند.

• اشعه ایکس: معمولاً با کمک این نوع از عکس‌برداری، امکان تشخیص هر نوع از شکستگی چه در مچ دست و چه در نواحی دیگر بدن، ممکن خواهد بود. همچنین از این طریق میزان شکستگی نیز به طور دقیق مشخص خواهد شد.
• MRI: از این طریق نه تنها خود استخوان بلکه کل بافت اطراف آن نیز مورد بررسی قرار می‌گیرد. در این روش بافت و ماهیچه‌های مچ نیز مشخص می‌شوند و نشان داده می‌شود که آیا دچار آسیب شده‌اند یا سالم هستند.
• سی‌ت‌ اسکن: سی‌تی‌اسکن در نهایت آخرین نوع از عکس‌برداری است که توسط پزشک تجویز می‌شود. این روش بادقت کامل نشان می‌دهد که استخوان و بافت اطراف آن به چه میزان آسیب دیده‌اند.

درمان شکستگی اسکافوئید

درمان شکستگی اسکافوئید بستگی به نوع و شدت شکستگی دارد. علاوه بر شدت آسیب، پزشکان از دو فاکتور دیگر برای تشخیص بهترین روش درمان استفاده می‌کنند. اولین مورد مدت‌زمانی است که از آسیب‌دیدگی گذشته است، و مورد دوم این مسئله است که آیا تکه‌های استخوان از جای خود تکان خورده‌اند یا خیر؟ بر این اساس است که درمان درست را انتخاب می‌کنند.

• گچ گرفتن: اگر بعد از عکس‌برداری دقیق از استخوان مشخص شود که اسکافوئید جابه‌جا نشده است، (استخوان در محل شکستگی از جای خود خارج نشده باشد)، معمولاً می‌توان با گچ‌گیری آن را درمان کرد. البته طول مدتی که نیاز است مچ دست در گچ بماند، متفاوت است. همچنین این نکته نیز اهمیت دارد که آیا شکستگی نزدیک انگشت شست قرار گرفته است یا خیر. معمولا اگر شکستگی استخوان اسکافوئید در نزدیکی شست باشد، پزشک ساعد و دست تا روی مچ و زیر آرنج را گچ می‌گیرد. در غیر این صورت اگر شکستگی نزدیک ساعد باشد، این گچ گرفتگی تا بالای آرنج ادامه پیدا می‌کند تا به بهبود کمک کند.
• جراحی: اگر آسیب استخوان در جای خاصی باشد و یا انتهای استخوان جابه‌جا شده باشد، لازم است ناحیه مورد نظر جراحی شود. معمولاً در طی جراحی استخوان اسکافوئید، پیچ و یا پین در محل مورد نظر قرار می‌دهند تا اسکافوئید مچ دست بهبود پیدا کند.
• فیزیوتراپی: پس از بهبود اولیه، فیزیوتراپی می‌تواند به بازیابی دامنه حرکتی کمک کند. فیزیوتراپی معمولا در ابتدا برای کاهش درد و التهاب انجام می‌شود، در ادامه در راستای تقویت قدرت عضلانی مچ دست و افزایش دامنه حرکتی آن ادامه پیدا می‌کند.

بیماران باید به این مسئله توجه داشته باشند که شکستگی استخوان اسکافوئید باعث می‌شود چند رگ خونی ریز که مواد مغذی استخوان را تأمین می‌کنند نیز آسیب ببینند.

عمل پیوند استخوان اسکافوئید

 در مواردی که شکستگی استخوان اسکافوئید به‌خوبی ترمیم نشود یا خون‌رسانی به استخوان مختل شده باشد، ممکن است عمل پیوند استخوان تجویز و انجام شود. در این روش، یک قطعه از استخوان از ناحیه دیگری از بدن گرفته شده و به محل شکستگی پیوند زده می‌شود تا فرایند ترمیم تسریع شود.

معمولا این استخوان از ساعد یا لگن بیمار برداشته خواهد شد. البته در نظر داشه باشید که این نوع از پیوند، ممکن است با پیوند داخلی همراه باشد و این امکان وجود دارد که با پیوند داخلی همراه نباشد. این استخوان جدید در اطراف استخوان آسیب دیده قرار می‌گیرد و فرآیند بهبود را تسریع می‌کند.

جراحی شکستگی اسکافوئید

اگر شکستگی شدید باشد یا در صورت عدم بهبود با روش‌های غیرجراحی، جراحی ممکن است ضروری باشد. این عمل شامل تثبیت استخوان با استفاده از پیچ‌ها یا پلاک‌ها برای اطمینان از جوش خوردن صحیح استخوان است.

 همان‌طور که پیش‌تر اشاره کردیم، اگر استخوان اسکافوید از وسط دچار آسیب شده باشد و یا نقطه پروگزیمال آن شکسته باشد، شکستگی استخوان اسکافوئید نیازمند جراحی است. دو نوع جراحی جا انداختن و تثبیت داخلی معمولاً به این طور افراد پیشنهاد می‌شود.

 در جا انداختن به کمک بی‌حسی موضعی پزشک با دست‌کاری مستقیم استخوان را جا می‌اندازد. همچنین ممکن است که پزشک برای جا انداختن استخوان از برش‌های کوچکی استفاده کند. در نوع دوم نیز از یک پیچ و ایمپلنت استفاده می‌شود تا استخوان در جای خود باقی بماند. این مسئله تا زمان بهبودی کامل استخوان مورد نیاز است.

عوارض شکستگی استخوان اسکافویی

شکستگی استخوان اسکافوئید معمولا عوارضی به همراه دارد که در ادامه بررسی کرده‌ایم.

• عدم جوش خوردن: در برخی موارد، استخوان به‌خوبی جوش نمی‌خورد و ممکن است نیاز به جراحی مجدد باشد. علت جوش نخوردن استخوان شکسته شده ممکن است به زمان تشخیص یا حرکت زیاد قطعات شکسته شده مرتبط باشد.
• آرتروز زودرس: آسیب به مفاصل اطراف می‌تواند منجر به آرتروز زودرس شود.
•  زمانی که بافت استخوانی اسکافوئید از بین می‌رود، امکان دارد که استخوان‌های این ناحیه بر روی هم ساییده شوند و فرد را دچار آرتروز زودرس کنند. علائم آرتروز مچ دست،  شامل مواردی مانند درد در هنگام بلند کردن یا کشیدن اجسام، سفتی و کاهش دامنه حرکتی است. برای درمان آرتروز دست در ابتدا استروئید به مچ تزریق می‌شود یا پیشنهاد می‌شود که هنگام انجام کارهای سنگین، مچ دست آتل بندی بشود. اگر هیچ یک از این موراد کارساز نبوده باشند، درمان‌های جراحی برای بیماران بهترین گزینه است.
• درد مزمن: برخی بیماران ممکن است پس از درمان همچنان دچار درد مزمن شوند.
• نکروز استخوان اسکافوئید: اگر نقطه پرگزیمال یا وسط استخوان آسیب ببنید، عروق خونی آن مسیر خود را از دست داده است، ازاین‌رو خون به این قطعه نمی‌رسد. درنهایت این اتفاق موجب مردن این سلول‌ها می‌شود. در اصطلاح این مسئله نکروز استخوان اسکافوئید نام دارد.

مدت زمان بهبود شکستگی استخوان اسکافویی

مدت‌زمان بهبود شکستگی استخوان اسکافوئید معمولاً تا ۶ ماه است. این زمان بستگی به شدت شکستگی و روش درمانی انتخاب شده دارد. در موارد پیچیده‌تر، ممکن است زمان بیشتری برای بهبودی لازم باشد.

در مقایسه با سایر شکستگی‌ها، شکستگی‌های اسکافوئید اغلب به کندی بهبود پیدا می‌کند و نیاز به محدود کردن سطح فعالیت شما دارند. به طور مثال انجام فعالیت‌های سنگین باید به طور کامل محدود شوند و یا زیر نظر پزشک باشند. بیماران باید سعی کنند در زمانی که روند بهبودی را طی می‌کنند، موارد زیر را در نظر داشته باشند.

• از حرکت دادن اجسامی سنگین‌تر از نیم کیلو جدا خودداری کنند.
•  وزن خود را روی مچ دست نیندازند و خود را از آن آویزان نکنند.
• از ورزش‌هایی که امکان زمین خوردن در آن‌ها وجود دارد، خودداری کنند.
• مواردی مانند سیگار کشیدن که به صورت کلی در سلامت بدن اثر منفی دارد نیز باید محدود شود.

با وجود انجام تمام این موارد و حضور موثر در جلسات فیزیوتراپی، ممکن است بیمار پس از دوره نقاهت نتواند به خوبی قبل مچ دست خودش را حرکت دهد.

---

حتما بخوانید: برای تقویت استخوان ها چه بخوریم؟

---

جمع‌بندی

شکستگی استخوان اسکافوئید یک آسیب شایع اما جدی است که نیاز به تشخیص و درمان مناسب دارد. آشنایی با علائم، روش‌های تشخیص و درمان این نوع شکستگی می‌تواند به بیماران کمک کند تا بهتر با این مشکل مواجه شوند و از عوارض جدی آن جلوگیری کنند. اگر شما یا کسی که می‌شناسید دچار چنین آسیب‌دیدگی شده‌اید، حتماً به پزشک مراجعه کنید تا بهترین روش درمانی برای شما تعیین شود.

سوالات متداول