تکنیکهایی که در فیزیوتراپی برای کمک به بیماران استفاده میشود، بسیار متنوع و مؤثر هستند. یکی از این تکنیکها تراکشن است که میتوان با اعمال فشار به استخوانهای آسیبدیده به ترمیم شکستگیها و ناهنجاریهای استخوانی کمک کرد. این تکنیک در کاهش درد و اصلاح مشکلات استخوان بسیار مفید است. البته باتوجهبه محل آسیبدیدگی و نحوه انجام آن انواع مختلفی دارد. در این مقاله از سایت دکتر بهامین عطار قرار است به سؤالات مهمی مثل تراکشن چیست؟ و انواع مختلف آن چه کاربردی دارند؟ پاسخ دهیم. پس با ما همراه باشید.
تراکشن چیست؟
مهمترین سؤال این است که تراکشن چیست؟ تراکشن تکنیکی در فیزیوتراپی است که برای ترمیم مجدد استخوان شکسته، اصلاح دررفتگی و کاهش درد و فشار از روی ستون فقرات و مفاصل استفاده میشود. در واقع هدف از تراکشن، هدایت بخشی از بدن به سر جای خود و ثابت نگهداشتن آن است. به همین ترتیب در این تکنیک با استفاده از ابزارهای مختلفی به استخوان یا مفصل آسیبدیده نیرویی ملایم و کنترلشده وارد میکنند تا به موقعیت مناسب بازگردند.
پس از شکستگی، تراکشن در مراحل اولیه درمان میتواند استخوان را به موقعیت مناسب خود بازگرداند یا درد را به طور موقت تا زمان انجام جراحی کاهش دهد. همچنین این تکنیک میتواند در ستون فقرات به افزایش فاصله بین مهرهها یا استخوانها کمک کند تا فشار روی اعصاب یا دیسکهای فشرده کاهش یابد از این رو به آن تکنیک کشش ستون فقرات هم گفته میشود. درنهایت این روش به تسکین درد، بهبود دامنه حرکتی و کاهش التهاب کمک میکند.
درمان با تراکشن چطور انجام میشود؟
درمان با استفاده از تکنیک تراکشن به دو صورت مکانیکی یا دستی انجام میشود. در روش مکانیکی از دستگاههای مخصوصی برای اعمال نیروی کششی استفاده میکنند. این دستگاهها میتوانند بهصورت دقیق نیروی لازم را تنظیم کنند و برای مدت مشخصی کشش را اعمال کنند؛ اما در روش دستی فیزیوتراپیست با استفاده از دستان خود، نیروی کشش را به نقاط خاصی از بدن اعمال میکند. این روش معمولاً در موارد خاصی به کار میرود و برای انجام باید فیزیوتراپیست مهارت و تجربه کافی را داشته باشد.
انواع تراکشن
انواع مختلفی از تکنیکهای تراکشن وجود دارد و تکنیکی که برای هر بیمار استفاده میشود به عوامل مختلفی مثل محل و شدت آسیب و میزان نیروی موردنیاز برای رفع آن بستگی دارد. سه نوع اصلی تراکشن شامل تراکشن استخوانی و تراکشن پوست و تراکشن ستون فقرات است که در ادامه با آنها آشنا میشویم.
تراکشن استخوانی
در تراکشن استخوانی ابتدا یک پین یا پیچ به طور مستقیم در استخوان شکسته قرار میگیرد. سپس، وزنههایی به آن وصل میشود تا استخوان در موقعیت صحیح قرار گیرد. این نیرو مستقیماً به استخوان وارد میشود و اجازه میدهد که وزن بیشتری با آسیب کمتر به بافتهای نرم اطراف اعمال شود. این تکنیک بیشتر برای شکستگیهایی که باید نیروی بیشتری به ناحیه آسیبدیده اعمال شود، مثل شکستگی استخوان فمور یا ران، لگن و برخی شکستگیهای بازو استفاده میشود.
تراکشن پوستی
تراکشن پوستی نسبت به تراکشن اسکلتی کمتر تهاجمی است؛ زیرا در این روش، نیروی کشش به طور غیرمستقیم از طریق پوست به استخوانها و مفاصل وارد میشود. در نتیجه از تحریک یا آسیبرساندن به پوست و سایر بافتهای نرم جلوگیری میشود. برای انجام تراکشن پوستی ناحیه آسیبدیده توسط آتل، باند یا نوارهای مخصوص بسته میشود و سپس وزنههایی به آن وصل میشوند تا نیروی ملایمی به استخوان وارد کنند. این تکنیک معمولاً برای ترمیم شکستگیهای جزئی، دررفتگی یا کاهش اسپاسم عضلانی کاربرد دارد. همچنین گاهی اوقات این تکنیک برای تثبیت استخوان تا زمان انجام جراحی استفاده میشود.
تراکشن ستون فقرات
یکی دیگر از انواع تراکشن، تراکشن ستون فقرات است که برای اصلاح مشکلات مهرههای ستون فقرات به کار میرود. ازآنجاییکه ستون فقرات دارای بخشهای مختلفی مثل ستون فقرات کمری یا گردنی است؛ تراکشن ستون فقرات نیز به دو نوع کمری و گردنی تقسیم میشود:
- تراکشن کمری: تراکشن کمر معمولاً برای افرادی که دچار فتق دیسک، اسپاسم عضلانی یا دردهای ناشی از آسیبدیدگی مهرههای کمری هستند، انجام میشود. در این روش با استفاده از دستگاه تراکشن نیروی کمی را به مهرههای کمر و عضلات اطراف آن اعمال میکنند؛ در نتیجه با افزایش فضا بین مهرههای کمری فشار وارد بر عصبها و دیسکهای بین مهرهای کاهش مییابد. این روش همچنین به کاهش فشار و درد، بهبود جریان خون و افزایش انعطافپذیری در ناحیه کمر نیز کمک میکند.
- تراکشن گردنی: تراکشن گردنی زمانی استفاده میشود که مهرههای ستون فقرات گردنی شکسته شوند. برای انجام این تکنیک، ابتدا یک بریس فلزی در اطراف گردن قرار میگیرد و سپس به مهاری متصل میشود که مانند جلیقه پوشیده میشود. با این کار ستون فقرات و گردن بیحرکت میشوند و مهرههای شکسته میتوانند در موقعیت صحیح خود قرار گیرند. همچنین ممکن است این روش برای درمان اسپاسم عضلانی در عضلات گردن نیز استفاده شود.
کاربرد انواع تراکشن ها
در سالهای اخیر، سایر تکنیکهای جراحی در اصلاح شکستگیهای استخوان، مفاصل و ستون فقرات پیشرفتهتر و بهتر شدهاند و نسبت به تراکشن اولویت بیشتری دارند. بااینحال هنوز هم تراکشن در فیزیوتراپی کاربردهای مختلفی دارد. برای مثال گاهی اوقات بهعنوان یک اقدام موقت برای تسکین علائمی مثل درد تا زمانی که جراحی انجام شود، استفاده میشود. سایر کاربردهای تراکشن شامل موارد زیر است:
- تثبیت شکستگیهای استخوانی مانند شکستگی دستوپا یا دررفتگی
- کمک به استخوان شکسته برای قرارگیری در موقعیت صحیح خود
- کمک به افزایش فاصله مهرهها برای کاهش فشار روی ستون فقرات
- کاهش اسپاسم عضلانی و انقباض مفاصل، ماهیچهها و تاندونها
- کاهش فشار روی اعصاب نخاعی
- درمان ناهنجاریهای استخوانی ناشی از شرایط خاص مانند اسکولیوز
عوارض تراکشن
تراکشن با اینکه درمان مؤثری است؛ اما ممکن است با بروز برخی عوارض جانبی کوتاهمدت یا بلندمدت نیز همراه باشد. برای مثال عوارض کوتاهمدت آن شامل اسپاسم عضلانی یا درد در ناحیه تحت درمان است و عوارض بلندمدت آن شامل آسیب به اعصاب یا پوست و… شود. البته عوارض بلندمدت تراکشن نادر هستند و بهندرت رخ میدهند. سایر عوارض تراکشن عبارتاند از:
- پس از انجام تراکشن بیمار تا مدت مشخصی نمیتواند حرکت زیادی داشته باشد.
- زمان بهبودی شکستگی با روش تراکشن معمولاً بسیار طولانی است.
- ممکن است برخی افراد نسبت به مواد بیهوشی واکنش منفی نشان دهند.
- ممکن است برخی بیماران دچار خونریزی بیش از حد از محل واردشدن پین یا پیچ شوند.
- ممکن است در دوران نقاهت محل واردشدن پین یا پیچ دچار عفونت شود.
- ممکن است برخی افراد به دلیل داشتن وزن زیاد یا تورم شدید دچار آسیب عصبی یا عروقی شوند.
- ممکن است بافتهای نرم یا پوست اطراف ناحیه موردنظر دچار آسیب شود.
- عدم حرکت طولانیمدتی پس از انجام تراکشن ممکن است باعث بروز مشکلاتی مانند زخم بستر، ایجاد لخته خون و بروز آمبولی، مشکلاتی در دفع ادرار و مدفوع و… شود.
البته به این نکته هم دقت کنید که درمان تراکشن برای همه افراد مناسب نیست. برای مثال، افراد مسن معمولاً کاندید مناسبی برای انجام تراکشن پوست نیستند؛ زیرا در سنین بالا، پوست معمولاً نازک و آسیبپذیر است و احتمال بروز برخی عوارض جانبی مثل کبودی، خونمردگی یا اسکار افزایش پیدا میکند. بهصورت کلی افرادی که به یکی از بیماریهای زیر مبتلا هستند، کاندید مناسبی برای انجام تراکشن نیستند:
- پوکیاستخوان
- روماتیسم مفصلی
- عفونت
- مشکلات تنفسی
- مشکل در گردش خون
- بیماری قلبی عروقی
- مشکلات مفصلی
- مادران بارداری
همچنین در صورت مشاهده هر یک از موارد زیر حتماً دراسرعوقت با پزشک تماس بگیرید:
- اگر داروهای تجویز شده درد بیمار را تسکین نمیدهند
- اگر پوست اطراف محل واردشدن پین قرمز، گرم یا متورم و ملتهب است
- اگر از محل واردشدن پین مایعات خارج میشود
جمعبندی
در این مقاله بررسی کردیم تراکشن چیست؟ تراکشن تکنیکی است که برای اصلاح شکستگی استخوان، کاهش درد و رفع انقباض عضلانی استفاده میشود. در این روش با استفاده از وزنههایی که به استخوان وصل میشود، کمک میکند استخوان در جای صحیح خود قرار گیرد. انواع متفاوتی از تکنیکهای تراکشن وجود دارد که هرکدام در شرایط مختلفی کاربرد دارد و مزایا و معایبی نیز دارد. البته حتماً قبل از استفاده از این روش، با یک فیزیوتراپیست یا یک پزشک متخصص ارتوپد مشورت کنید؛ زیرا تراکشن برای همه افراد مناسب نیست.
سوالات متداول
در چه شرایطی از تراکشن استفاده میشود؟
تراکشن در شرایطی که یکی از استخوانهای بدن مثل ران، بازو یا لگن شکسته یا دررفته شده باشد، استفاده میشود تا با اعمال نیرو استخوان را در موقعیت صحیحش قرار دهد. علاوه بر این تراکشن گاهی برای درمان مشکلاتی مانند فتق دیسک، سیاتیک، درد کمر و گردن، و آرتروز ستون فقرات نیز به کار میرود. همچنین گاهی اوقات تا زمان انجام عمل جراحی از تراکشن برای ثابت نگهداشتن استخوان استفاده میشود.
آیا تراکشن دردناک است؟
باتوجهبه نوع تراکشنی که انجام میشود، دردی که هر فرد تجربه میکند، متفاوت است؛ برای مثال انجام تراکشن استخوانی و تراکشن گردنی با احساس درد بیشتری همراه است؛ ولی بهصورت کلی هر فرد میزانی درد احساس میکند.
انجام تراکشن چقدر طول میکشد؟
مدتزمان انجام تکنیک تراکشن توسط فیزیوتراپیست بسته به نوع و شدت مشکل فرد و تکنیکی که استفاده میشود، متفاوت است. در واقع تعداد جلسات و مدتزمان هر جلسه توسط فیزیوتراپیست و باتوجهبه شرایط خاص بیمار تعیین میشود. البته معمولاً جلسات تراکشن بین ۱۵ تا ۳۰ دقیقه طول میکشند.
