پروتز پا درواقع یک اندام مصنوعی ساختهشده از چوب، لاستیک، تیتانیوم، فیبر شیشه و یا فیبر کربن است. این دسته از اندامهای مصنوعی در کنار شکلدادن به یک اندام از بین رفته، وزن سبکی دارند و میتوانند زمینه گام برداشتن را برای فرد فراهم کنند. به تعبیری دیگر پروتز پا برای افرادی پیشنهاد میشود که در اثر تصادف، جراحت، سوختگی همه یا بخشی از پای خود را ازدستدادهاند و اکنون میخواهند به کمک یک اندام مصنوعی کارهای روزمره خود را انجام دهند؛ اما برای انتخاب پروتز برای پا باید در کنار شناخت انواع پروتز با فرایند ساخت آن نیز آشنا شد. این مقاله از سایت دکتر عطار را بادقت مطالعه کنید تا علاوهبر پاسخ کامل به سوال پروتز پا چیست ، در مورد انواع آن، و نکات مهم در هنگام انتخاب آن اطلاعات کاملی بدست آورید.
آشنایی با پروتز پا
خوشبختانه امروزه انواع پروتز پا، دست و سایر نقاط بدن متناسب با عملکرد بدن طراحی شدهاند. پروتزهای پا نسل جدیدی از انواع پروتز شناخته میشوند که نسبت به گذشته ازنظر فناوری، پیشرفتهتر هستند و قابلیت انجام حرکات مختلف را برای فرد فراهم میکنند. بهطوریکه امروزه ورزشکاران پاراالمپیک بهراحتی میتوانند به کمک پروتز پا در مسابقات مختلف شرکت کنند و مقامهای برتر را کسب کنند. بهطورکلی پروتزها وابسته به ساختار و محل قرارگیری خود میتوانند انواع مختلفی داشته باشند که در ادامه همین مقاله آنها را مورد بررسی قرار خواهیم داد.
انواع پروتزهای پا
امروزه انواع پروتزهای پا با عملکردهای هدفمند و متنوع ابداع شدهاند که میتوانند ذهنیت بیمار را تغییر دهند. باتوجهبه تنوع انواع پروتز پا، مطالعه بخش زیر را به تمام افرادی که میخواهند درزمینهٔ انواع پروتز پا و شیوه عملکرد آن اطلاعات تازهای را به دست آورند، پیشنهاد میکنیم.
پروتز ترانزیتبیال
در این نوع پروتز پا اندام مصنوعی جایگزین ناحیه زیر زانو میشود و به بیماران اجازه میدهد تا از زانو در جهت گام برداشتن صحیح استفاده کنند. در این پروتز درواقع سوکت پروتز عامل اتصال اصلی بین اندام باقیمانده و پروتز است که میتواند وزن اندام باقیمانده را توزیع کند. بیمارانی که از پروتز ترانزیتبیال استفاده میکنند، بهتر است برای دستیابی به تحرک مطلوب از جلسات توانبخشی و فیزیوتراپی استفاده کنند؛ چراکه پا روی پروتزهای ترانزیتبیال معمولاً حرکت نمیکند. ازاینروی مراجعه به کلینیک فیزیوتراپی و انجام تمرینات هدفمند میتواند به بیمار کمک کند تا بتواند انعطافپذیری و عملکرد پروتز را افزایش دهد.
پروتز ترانس فمورال
معمولاً افرادی که در اثر ضربه و یا تصادف دچار آسیب در قسمت بالای زانو میشوند، میتوانند از پروتز ترانس فمورال استفاده کنند. استفاده از این نوع پروتز میتواند نقش مؤثری را در افزایش کیفیت زندگی شخص ایفا کند، زیرا این دسته از پروتزها این امکان را به شخص میدهند که بتوانند بدون کمکگرفتن از شخص دیگری برای نشستن و ایستادن تعادل خود را حفظ کنند. این دسته از پروتزها در صورت طیکردن جلسات توانبخشی و فیزیوتراپی میتوانند زمینه ایجاد حرکات طبیعی را برای فرد فراهم کنند.
پروتزهای اسکلت بیرونی
پروتزهای اسکلتی که از آن تحت عنوان پروتزهای معمولی یا سختپوستی نیز یاد میشود، مناسب افرادی است که در طی یک حادثه نظیر جنگ، تصادف، جراحت و… یک پای خود را ازدستدادهاند. این دسته از پروتزها معمولاً از چوب و یا پلاستیک ساخته میشود و دارای دیوارهای بسیار محکم هستند. این دسته از پروتزها نسبت به سایر پروتزها قابلیت تنظیمی کمتری دارند، اما میتوانند ساختار محکم و طبیعی پا را برای فرد پدید آورند.
پروتز زانو
زانوهای مصنوعی یا پروتزهای زانو که بهصورت مکانیکی یا کامپیوتری هستند و میتوانند همچون یک زانو طبیعی در خمشدن پا مؤثر باشند. به طور معمول زانوهای مکانیکی به دودسته تکمحور و چندمحور مرکزی تقسیم میشوند. زانوهای تکمحور به جلو و عقب خم میشوند، درحالیکه زانوهای چندمحور میتوانند روی چندین محور بچرخند.
سایر پروتزهای پا
امروزه نسل جدیدی از پروتز پا مصنوعی ابداع شده است که میتوان از آنها علاوه بر استفاده در کارهای روزمره در انجام کارهای ورزشی نیز استفاده کرد. این دسته از پروتزها به علت ریزپردازنده هیدرولیکی امکان راهرفتن طبیعی را برای افراد فراهم میکنند.
بیشتر بخوانید: دکتر متخصص درد در تهران
نکات مهم در انتخاب پروتز پا
آنچه باید در انتخاب بهترین پروتز پا در وهله اول در نظر گرفت راحتی فرد است، باتوجهبه اینکه پروتز پا از مواد مختلفی ساخته میشوند، پس باید فرد مناسبترین نوع پروتز را متناسب با شرایط خود انتخاب کند؛ اما در کنار راحتی درنظرگرفتن نکات زیر نیز میتواند نقش مؤثری را در انتخاب پروتز پا ایفا کند.
- درنظرگرفتن وزن کلی بدن
- نوع و شدت قطعی عضو
- ارتفاع ساخت پروتز
- حرکات محوری
- میزان فعالیت روزانه فرد
- هزینه ساخت پروتز
نکات مهم در نگهداری پروتز پا
پذیرش اندام مصنوعی بهعنوان یکی از اساسیترین بخشهای نگهداری پروتز پا شناخته میشود، چنانچه فرد پروتز پا را بپذیرد، میتواند از آن بهخوبی نگهداری کند. باتوجهبه اینکه افراد در روزهای اول استفاده از پروتز پا میتوانند با مشکلاتی نظیر تعریق، تحریک پوست، عفونتهای قارچی، التهاب، خشکی پوست و… مواجه شوند، از این رو مراقبت و نگهداری از پوست و پروتز پا از اهمیت زیادی برخوردار است. بهطورکلی رعایت چند نکته برای نگهداری از پروتز پا میتواند زمینه دوام و افزایش طول عمر آن را فراهم کند.
بیشتر بخوانید: درمان آرتروز مچ پا
تمیزکردن روزانه پروتز
همانطور که هر روز بدن نیاز به استحمام دارد، پروتز نیز باید از هرگونه آلودگی و چربی پاک شود. تمیزکردن پروتز نیز بسیار آسان است. تنها باید از یک دستمال مرطوب و یا پد الکلی برای تمیزکردن پروتز استفاده کرد. در حین انجام این کار هم نیاز به خشونت و وسواس نیست.
خشککردن پروتز
پروتز باید پس از شستشو بهصورت خشک استفاده شود، متأسفانه عدهای پروتز را شب میشویند و بدون خشککردن آن را در یک ناحیه رها میکنند که این موضوع میتواند به ساختار پروتز آسیب برساند، ازاینروی توصیه میشود پس از شستشو، پروتز را با یک دستمال نخی کاملاً خشک کرده و بهصورت عمودی قرار دهید.
مراقبت از اندام باقیمانده
برای عملکرد بهینه، پروتز و اندام مربوطه باید فرم خوبی داشته باشد، لذا هرگونه تغییر در پوست یا ناراحتی و التهاب میتواند عملکرد و قرارگیری پروتز را با اختلال مواجه کند، ازاینروی فرد باید نیست به هرگونه التهاب، درد و زخم هوشیارانه عمل کند و دراسرعوقت برای بررسی پروتز و التهاب پا به پزشک مراجعه کند.
غوطهور نکردن پروتز در آب
اگرچه برخی پروتزها ضد آب هستند؛ اما آب میتواند پروتزهایی که دارای اجزای الکتریکی یا ریزپردازنده هستند را با اختلال مواجه کند. ازاینروی بهتر است از پروتزها در فضاهایی نظیر حمام، استخر، دریا و… استفاده نشود.
نگهداری پروتز در جای خشک و خنک
پلاستیکهای مورداستفاده در پروتز دستوپا باید در جای خشک و خنک نگهداری شوند و هرگونه گرما یا حرارت میتواند پلاستیک پروتز را ذوب کند. همچنین نگهداری پروتز در محیط گرم میتواند باعث کاهش کیفیت آن در مدتزمان کوتاه شود.
عدم تعمیر ناآگاهانه دستگاه
اگرچه از پروتز باید بهخوبی نگهداری شود، اما نگهداری و مراقبت از آن بهمنظور تعمیر و تنظیم نیست. ازاینروی اگر به هر دلیلی پروتز نیاز به تعمیر داشت، برای سرویس و تعمیر آن باید به متخصص مراجعه کرد.
جمعبندی
کتابخانه ملی پزشکی، پروتز را دستگاهی معرفی میکند که برای جایگزینی اندام ازدسترفته میتوان از آن استفاده کرد. امروزه میتوان اندامها، رباطها و مفاصل آسیبدیده را باهدف زندگی بهتر و بهبود عملکرد فرد در انجام کارهای روزانه تعویض کرده و بهجای آن پروتز جایگذاری کرد. خوشبختانه با پیشرفت علم انواع مختلفی از وسایل مصنوعی و پروتز پا برای کمک به افراد برای بازیابی تحرک وجود دارد که ازجمله مهمترین آنها میتوان به پروتز ترانس شعاعی، ترانس استخوانی، ترانس تیبیال و ترانس فمورال اشاره کرد.
هر یک پروتزهای اشارهشده بر اساس نوع کارایی در نقاط مختلفی از بدن میتوانند استفاده شوند؛ اما نکته مهمی که باید در جهت پروتز دانست این است که استفاده از پروتز نباید باعث ایجاد ناامیدی و افسردگی در شخص شود. چراکه پروتز عضوی مصنوعی است که میتواند؛ مانند یک عضو طبیعی بدن به شخص در انجام حرکاتی نظیر ایستادن و گام برداشتن کمک کند.
شما خواننده یکی از مقالات سایت دکتر عطار بودید، از اینکه که تا پایان این مقاله با ما همراه بودید، از شما بسیار سپاسگزاریم، حتماً در جهت تکمیلتر شدن این مقاله تجربیات خود را درزمینهٔ نگهداری از پروتز پا با ما به اشتراک بگذارید.
سوالات متداول
انواع مختلف پروتزهای پا کدامند و چه تفاوتهایی دارند؟
پروتزها وابسته به محل قرارگیری و یا نوع قرارگیری میتوانند به انواع موقت و ثابت تقسیمبندی شوند. برخی از پروتزها باتوجهبه محل قرارگیری خود و تکنولوژی ساخت میتوانند بهصورت تکمحور و یا چند محور باشند.
فرآیند ساخت و نصب پروتز پا چگونه است؟
باتوجهبه اینکه پروتز پا هر شخص بر اساس به شرایط او ساخته میشود و هیچ پروتز مشابهی وجود ندارد، در نخستین مرحله، از بدن شخص مدل دیجیتالی تهیه میشود و سپس پزشک قالبگیری را انجام میدهد تا با نهایت ظرافت پروتز ساخته شود. پس از ساخت، پروتز باید سوکت گذاری شود. پس از تست سوکت و بررسی کیفیت پروتز بیمار میتواند آن را بهصورت موقت تست کند. نصب موقت و دائمی پروتز نیز در صورت رضایت بیمار توسط پزشک متخصص انجام میشود؛ اما نکتهای که بیمار باید پس از جایگذاری پروتز بداند این است که حتماً پس از جایگذاری پروتز باهدف بهبود و تسریع روند درمان از جلسات فیزیوتراپی استفاده کند.
چه چالشها و مشکلاتی ممکن است در استفاده از پروتز پا بوجود آید؟
التهاب، زخم، عفونت قارچی و... بخش محدودی از چالشها و مشکلات استفاده از پروتز محسوب میشود؛ اما از دیگر مشکلات عمده استفاده از پروتز پا میتوان به نوسان وزن، تورم اندام، تغییر حجم پروتز در اثر رطوبت یا گرما و... اشاره کرد.
