انحراف ستون فقرات کودکان و روش های درمان آن

انحراف ستون فقرات کودکان که اسکولیوز نیز نام دارد نقصی مادرزادی به شمار می‌رود. درمان اسکولیوز در کودکان نیازمند تشخیص سریع و مراجعه به متخصص است. در این مقاله از علت، علائم و روش‌های درمان انحراف ستون فقرات کودکان را مطالعه می‌کنید. آشنایی با این موارد و تشخیص به هنگام آن به احتمال زیاد به درمان قطعی انحراف ستون فقرات کودک کمک می‌کند.

اسکولیوز کودکان یا انحراف ستون فقرات در کودکان چیست؟

اسکولیوز یا خمیدگی یک طرفه ستون فقرات در اغلب اوقات، پیش از رسیدن به سن بلوغ اتفاق می‌افتد. عوامل ایجاد کننده‌ این عارضه در بیشتر مواقع ناشناخته است. البته دیستروفی عضلانی و فلج مغزی نیز از عوامل ایجاد کننده‌ آن محسوب می‌شوند.

این عارضه اکثرا به صورت خفیف ظاهر می‌شود. اما اگر مورد بی‌توجهی قرار گیرد، با رشد کودک شدت یافته و حتی منتهی به معلولیت خواهد شد.

آمارها نشان می‌دهد در حدود ۳ درصد از افراد در سنین بلوغ به این عارضه مبتلا هستند. در تعریف علمی اگر انحنا در ستون فقرات بیشتر ار ۱۰ درجه باشد به عنوان اسکولیوز در نظر گرفته می‌شود. با تشخیص به موقع این عارضه در کودکان اغلب درمان‌های بسیار ساده‌ای برای آن وجود دارد. اما اگر به موقع تحت درمان قرار داده نشود، می‌تواند به بروز مشکلات بزرگ‌تری در کودک نیز منجر شود. عوارض ناشی از اسکولیوز کودکان مشکلات ریوی و قلبی را به همراه خواهد داشت.

---

معرفی بهترین جراح شانه در تهران

---

علائم انحراف ستون فقرات کودکان

این عارضه اغلب با درد همراه نیست. به همین خاطر اگر در زمان تولد به درستی تشخیص داده نشود تا زمان بلوغ پنهان خواهد ماند. به همین دلیل، موضوع تشخیص به موقع در درمان آن اهمیت بسیار زیادی دارد. هر چه اسکولیوز زودتر تشخیص داده شود، درمان ساده‌تری دارد.

در این بخش به مهم‌ترین علائم انحراف ستون فقرات کودکان اشاره می‌کنیم تا در تشخیص اولیه کمک کننده باشد:

• عدم یکنواختی و ناهمواری در شانه‌ها مشخص‌ترین علامت محسوب می‌شود. نابرابری در شانه‌ها و بیرون‌زدگی یکی از آن‌ها از علائم کجی ستون فقرات در کودکان است.
• کج شدن سر در زمان چرخش گردن؛
• بیرون‌زدگی دنده‌ها از یک سمت؛
• کجی در کل بدن؛
• عدم تقارن در دو سمت خط کمربندی بدن؛
• بالاتر قرار گرفتن یک سمت باسن نسبت به سمت دیگر آن؛
• بی‌حسی و عدم هماهنگی در اندام‌ها ( این مورد در موارد شدیدتر این عارضه دیده می‌شود.)؛

خمیدگی ستون فقرات کودکان علائم و نشانه‌های دیگری نیز دارد که عبارتند از:

1. اختلالات عصبی: چنانچه این عارضه بر نخاع کودک فشار وارد کند، عوارض عصبی به همراه دارد. فلج مغزی و اسپینابیفیدا از جمله این عوارض و علائم هستند.
2. اختلالات ادراری: در دوران جنینی کلیه‌ها به همراه ستون فقرات تشکیل می‌شوند. پس با انحراف تقریبا ۲۵ درصدی در ستون فقرات، کلیه‌ها نیز دچار مشکل می‌شوند. این مشکلات اختلالات ادراری در کودک را به همراه دارد.
3. مشکلات قلبی: قلب نیز به مانند کلیه‌ها همزمان با ستون فقرات کامل می‌شود. پس بیرون زدگی ستون فقرات در کودکان منجر به آسیب‌های قلبی هم خواهد شد.
4. درد در اندام‌های تحتانی: در برخی از موارد، این عارضه با درد در نواحی تحتانی نیز همراه است.

---

 معرفی وظایف و مسئولیت های دکتر متخصص درد

---

روش ‌های تشخیص اسکولیوز در کودکان

بعد از آشنایی با علائم این عارضه در کودکان، نوبت به شیوه‌های پزشکی برای تشخیص آن می‌رسد. بدشکلی‌های ستون فقرات در بدو تولد منتهی به ایجاد عارضه‌ پیچ خوردگی ستون فقرات در کودکان می‌شود. پزشک برای تشخیص این عارضه، نیاز به سوابق پزشکی کاملی از کودک و افراد خانواده وی دارد. بعد از دریافت شرح حال، تست‌هایی برای تشخیص بهتر اسکولیوز از بیمار گرفته می‌شود. این تست‌ها عبارتند از:

1. اسکن سه بعدی که به تصویربرداری سه بعدی دید بسیار خوبی از وضعیت ستون فقرات ارائه می‌کند.
2. عکس رادیولوژی که برای تشخیص اولیه بسیار مناسب هستند. درجه انحنای ستون فقرات در این عکس‌ها کاملا مشهود خواهد بود.
3. ام آر آی نیز از روش‌های تشخیصی انحراف ستون فقرات کودکان است. به ویژه برای تشخیص انحراف ستون فقرات نوزاد که مادرزادی است.
4. بررسی اندام‌های داخلی اعم از معده و قلب و کلیه‌ها نیز در روند تشخیص بیماری مهم است. همانطور که اشاره شد این عارضه امکان آسیب به این اعضا را نیز در پی دارد. پس با تشخیص به موقع در درمان اندام‌های داخلی درگیر نیز می‌توان موفق عمل کرد.

---

مطالعه این مقاله را از دست ندهید: رایج ترین مشکلات ستون فقرات

---

علل انحراف ستون فقرات در کودکان

این عارضه در زمان رشد جنین در رحم ایجاد می‌شود. علل اصلی آن نیز عبارتند از:

• شکل نگرفتن صحیح مهره‌های ستون فقرات در نوزاد به طور طبیعی؛
• جدا نبودن استخوان‌ها به اندازه طبیعی و لازم؛
• نبود یک یا چند استخوان در ستون فقرات نوزاد؛
• رشد ناقص استخوان‌ها؛
• تشکیل شدن جزئی استخوان‌ها در ستون فقرات؛

توجه داشته باشید که کودکان مبتلا به cs از مشکلات بهداشتی دیگری همچون مثانه و کلیه نیز رنج می‌برند.

اسکولیوز مادرزادی ( CS )

اسکولیوز مادرزادی یا انحراف ستون فقرات نوزاد نقصی در زمان تولد به شمار می‌رود. این عارضه از چرخش و پیچ خوردگی ستون فقرات به وجود می‌آید. البته باید عنوان کرد که اسکولیوز مادرزادی بسیار نادر بوده و از ۱۰ هزار نوزاد تنها یکی به آن مبتلا است. نوع مادرزادی این عارضه دارای انواع مختلفی مانند نیم ترکیبی و منحنی جبرانی است.

کدام کودکان در معرض ابتلا به انحراف ستون فقرات هستند؟

کودکان از مهم‌ترین و حساس‌ترین گروه سنی در هر جامعه‌ای به شمار می‌روند. این عارضه البته برای هر کودکی می‌تواند رخ دهد؛ با این حال برخی از سبک‌های غلط زندگی، میزان و شیوع آن را تشدید خواهد کرد. انحراف ستون فقرات کودکان در مواقعی که عادات روزمزه به شکل غلطی انجام شود، شایع‌تر خواهد بود. کمبود فضای کافی برای بازی و روی آوردن به بازی‌های رایانه‌ای یکی از این علل است. بی‌تحرکی در کودکان می‌تواند به ضعف ستون فقرات در آن‌ها نیز منتهی شود. از طرفی کودکانی که رژیم‌های غذایی ضعیفی دارند نیز بیشتر از سایرین در معرض این عارضه قرار دارند. ارزش غذایی و رژیم غذایی کودک، موضوع بسیار مهمی در حفظ سلامت کلی بدن کودکان است. متاسفانه در کشور ما نسبت به میزان جهانی، ابتلا به این عارضه بیشتر است. به همین دلیل توصیه می‌شود تا به سبک زندگی و عادات غذایی در کودکان توجه ویژه‌ای داشته باشیم.

روش ‌های درمان انحراف ستون فقرات کودکان

برای درمان اسکولیوز کودکان روش‌های مختلفی وجود دارد. برخی از این شیوه‌ها بر پایه‌ جراحی و برخی دیگر نیز روش‌هایی غیر از جراحی هستند. انتخاب نوع روش نیز به شدت و سایر مشخصات بدنی کودکان بستگی دارد. در خصوص نوع درمان موثر، پزشک متخصص ارتوپد کودکان نظر قطعی و نهایی را خواهد داد. از روش‌های درمان قطعی انحراف ستون فقرات کودکان می‌توان به موارد زیر اشاره کرد:

1. بریس بستن: این شیوه درمانی از انواع رایج‌تر درمان اسکولیوز است. در مواقعی که انحراف ستون فقرات کمتر از ۲۵ درجه باشد این شیوه بسیار موثر و کارآمد است. بریس به کم کردن فشار بر کمر کودکان کمک کرده و موجب صاف ایستادن فرد می‌شود. هدف اصلی در استفاده از بریس، پیشگیری از تشدید شدن بیماری است.
2. جراحی اسکولیوز: جراحی به طور چشمگیر و قابل توجهی این عارضه را تحت کنترل درآورده و درمان می‌کند. با این وجود به عنوان روش‌های استرس آور برای کودکان و خانواده‌ها محسوب می‌شود.
3. کاشت میله: این شیوه درمانی برای کودکانی که با این عارضه مادرزادی به دنیا می‌آیند مفید است. در این شیوه علاوه بر اصلاح انحراف در ستون فقرات، به رشد کودک نیز کمک می‌کند. البته لازم است تا هر شش ماه یکبار برای بسط میله‌ها به بیمارستان مراجعه شود.
4. فیوژن: در زمانی که کاشت میله راه موثری نباشد از این روش به عنوان جایگزین استفاده می‌شود. این جراحی کاملا بی‌خطر بوده و به تدریج انحراف ستون فقرات را رفع می‌کند.
5. ورزش: انجام حرکات ورزشی مشخصی به قرار گرفتن بدن در یک حالت مناسب کمک می‌کند. ورزش‌های خاصی وجود دارند که به تقویت ستون فقرات و فرم درست آن کمک زیادی می‌کنند. این ورزش‌ها نیز در بسیاری از اوقات در پروسه درمانی انحراف ستون فقرات قرار می‌گیرند.
6. گچ گرفتن ناحیه کمر: این شیوه بیشتر در نوزادان و کودکان برای صاف نگه داشتن کمر استفاده می‌شود. استفاده از گچ برای کودکان در سنین پایین راه کار ساده‌تری نسبت به بریس است.

خطرات عدم درمان انحراف ستون فقرات کودکان

از آن جایی که این عارضه اغلب با درد همراه نیست، بسیاری از افراد برای درمان آن اقدام نمی‌کنند. با این حال در پاره‌ای از اوقات، عدم توجه به درمان اسکولیوز موجب تشدید آن و بروز درد نیز خواهد شد. همچنین عارضه‌های جانبی نظیر مشکلات کلیوی و قلبی و ریوی نیز از دیگر عارضه‌هایی است که در صورت عدم درمان به موقع بروز می‌کند. برای تشخیص قطعی و انتخاب روش درمانی مناسب حتما با متخصصین از جمله فوق تخصص ستون فقرات این حوزه مشورت کنید.

سخن پایانی

انحراف ستون فقرات کودکان از عارضه‌های نه چندان شایع است. نوع ایستادن و نشستن در ایجاد این عارضه موثر نیست. با این حال در صورت ابتلا، شکل‌گیری حالات نرمال در زمان ایستادن و نشستن برای فرد دشوار می‌شود. راه کارهای زیادی برای درمان اسکولیوز وجود دارد. نکته مهم در پروسه درمان تشخیص زودهنگام و به موقع این عارضه است. هر چه زودتر انحراف در ستون فرات در کودکان تشخیص داده شود، آسان‌تر نیز درمان و رفع خواهد شد.

سوالات متداول